為正者,妾婦之道也。
居天下之廣居,立天下之正位,行天下之大道⑥;得志,與民由之;不得志,獨行其道。
富貴不能淫,貧賤不能移,威武不能屈,此之謂大丈夫。
”
【注釋】
①景春:人名,縱橫家的信徒。
②公孫衍:人名,即魏國人犀首,著名的說客。
③張儀:魏國人,與蘇泰同為縱橫家的主要代表。
緻力于遊以路橫去服從秦國,與蘇泰“合縱”相對。
④熄:指戰火熄滅,天下太平。
⑤丈夫之冠也,父命之:古代男子到二十歲叫做成年,行加冠禮,父親開導他。
⑥廣居、正位、大道:朱熹注釋為:廣居,仁也;正位,禮也;大道,義也。
【譯文】
景春說:“公孫衍和張儀難道不是真正的大丈夫嗎?發起怒來,諸侯們都會害怕;安靜下來,天下就會平安無事。
”
孟子說:“這個怎麼能夠叫大丈夫呢?你沒有學過禮嗎?男子舉行加冠禮的時候,父親給予訓導;女子出嫁的時候,母親給予訓導,送她到門口,告誡她說:‘到了你丈夫家裡,一定要恭敬.一定要謹慎,不要違背你的丈夫!’以順從為原則的,是妾婦之道。
至于大丈夫,則應該住在天下最寬廣的住宅裡,站在天下最正确的位置上,走着天下最光明的大道。
得志的時候,便與老百姓一同前進;不得志的時候,便獨自堅持自己的原則。
富貴不能使我驕奢淫逸,貧賤不能使我改移節操,威武不能使我屈服意志。
這樣才叫做大丈夫!”
【讀解】
景春認為公孫衍、張儀能夠左右諸侯,挑起國與國之間的戰争,“一怒而諸侯懼,安居而天下熄,”是了不得的男子漢大丈夫.
孟子則認為公孫衍、張儀之流靠搖唇鼓舌、曲意順從諸侯的意思往上爬,沒有仁義道德的原則,因此,不過是小人、女人,奉行的是“委婦之道”,哪裡談得上是大丈夫呢?
孟子的說法含蓄而幽默,隻是通過言“禮”來說明女子嫁時母親的囑咐,由此得出“以順為正者,妾婦之道也。
”這裡值得我們注意的是,古人認為,妻道如臣道。
臣對于君,當然也應該順從,但順從的原則是以正義為标準,如果君行不義,臣就應該勸谏。
妻子對丈夫也是這樣,妻子固然應當)順從丈夫,但是,夫君有過,妻也就當勸說補正。
簡言之,應該是“和而不同”。
隻有太監小老婆婢女之流,才是不問是非,以一味順從為原則,實際上,也就是沒有了任何原則。
可見,“妾婦之道”還不能一般性地理解為婦人之道,而實實在在就是“小老婆之道”。
孟子的挖苦是深刻而尖銳的,對公孫衍、張儀之流可以說是深惡痛絕了。
遺憾的是,雖然孟子對這種“以順為正”的妾婦之道已如此痛恨,但兩千多年來,這樣的“妾婦”卻一直生生不已,層出不窮。
時至今日,一夫一妻已受法律保護,“妾婦”難存,但“妾婦說”卻未必不存,甚或還在大行其道哩。
怎麼辦呢?
孟子的辦法是針鋒相對地提出真正的大丈夫之道。
這就是他那流傳千古的名言:“富貴不能淫,貧賤不能移,威武不能屈。
”怎樣做到?那就得“居天下之廣居,立天下之正位,行天下之大道。
”就還是回到儒學所一貫倡導的仁義禮智上去了。
這樣做了以後,再抱以“得志與民由之,不得志獨行其道”的立身處世态度,也就是孔子所謂“用之則行,舍之則藏,”(《論語·述而》)或孟子在另外的地方所說的“窮則獨善其身,達則兼善天下。
”(《盡心上》那就能夠成為真正的堂堂正正的大丈夫了。
孟子關于“大丈夫”的這段名言,句句閃耀着思想和人格力量的光輝,在曆史上曾鼓勵了不少志士仁人,成為他們不畏強暴,堅持正義的座右銘。
直到今天,當我們讀這段書的時候,似乎仍然可以聽到他那金聲玉振的聲音。
彭更①問曰:“後車數十乘,從者數百人,以傳食②于諸侯,不以泰③乎?”
孟子曰:“非其道,則一章食不可受于人;如其道,則舜受堯之天下,不以為泰——子以為泰乎?”
曰:“否。
士無事而食,不可也。
”
曰:“子不通功易事④,以羨⑤補不足,則農有餘粟,女有餘布。
子如通之,則梓匠輪輿⑥皆得食于子。
于此有人焉,人則孝,出則悌,守先王之道,以待⑦後之學者,而不得食于子。
子何尊梓匠輪輿而輕為仁義者哉?”
曰:“梓匠輪輿,其志将以求食也;君子之為道也,其志亦将以求食與?”
曰:“子何以其志為哉?其有功于子,可食而食之矣。
且子食志乎?食功乎?”
曰:“食志。
”
曰:“有人于此,毀瓦畫漫⑧,其志将以求食也,則子食之乎?”
曰:“否”
曰:“然則子非食志也,食功也。
”
【注釋】
①彭更:人名,孟子的學生。
②傳食:指住在諸侯的驿舍(賓館)裡接受飲食。
傳,驿舍,相當于今天的賓館。
③泰:同“太”,過分。
④通功易事:交流成果,交換物資。
⑤羨:餘,多餘。
⑥梓匠輪輿:梓人、匠人批木工;輪人、輿人指制造車輪和車箱的工人。
⑦待:同“持”,扶持。
⑧墁(man):本義為粉刷牆壁的工具,這裡指新粉刷過的牆壁。
【譯文】
彭更問道:“跟在身後的車幾十輛,跟随的人幾百個,從這個諸侯國吃到那個諸侯國,不是太過分了嗎?”
孟子說:“如果不正當,就是一籃子飯也不能夠接受;如果正當,就是像舜那樣接受了堯的天下也不過分。
——你說得過分嗎?”
彭更說:“不,我不是這個意思。
我是覺得,讀書人不勞動而白吃飯,是不對的。
”
孟子說:“你如果不互通有無,交換各行各業的産品,用多餘的來補充不足的,就會使農民有多餘的糧食沒人吃,婦女有多餘的布沒人穿。
你如果互通有無,那麼,木匠車工都可以從你那裡得到吃的。
比如說這裡有一個人,在家孝順父母,出門尊敬長輩,奉行先王的聖賢學說,來培養後代的學者,卻不能從你那裡得到吃的。
你怎麼可以尊重木匠車工卻輕視奉行仁義道德的人呢?”
彭更說:“木匠車工,他們幹活的動機就是為了求飯吃。
讀書人研究學問,其動機也是為了求飯吃嗎?”
孟子說:“你為什麼以他們的動機來看問題呢?隻要他們對你有或績,應該給他們吃的,那就給他們吃的罷了。
況且,你是論動機給他們吃的呢?還是論功績給他們吃的呢?”
彭更
基本
文件
流程
错误
SQL
调试
- 请求信息 : 2026-02-06 06:57:27 HTTP/2.0 GET : https://zheca.com/book/1673019/1046805_2.html
- 运行时间 : 0.113812s [ 吞吐率:8.79req/s ] 内存消耗:4,777.14kb 文件加载:93
- 查询信息 : 1 queries 0 writes
- 缓存信息 : 18 reads,0 writes
- /www/wwwroot/zheca.com/public/index.php ( 4.08 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/base.php ( 1.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Loader.php ( 12.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/composer/autoload_static.php ( 6.54 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Error.php ( 4.00 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/psr/log/Psr/Log/LoggerInterface.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Container.php ( 15.53 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/App.php ( 26.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Env.php ( 2.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Config.php ( 9.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/convention.php ( 11.74 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/tags.php ( 0.96 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Hook.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/common.php ( 37.88 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/helper.php ( 20.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/provider.php ( 0.62 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/app.php ( 8.05 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Env.php ( 1.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Facade.php ( 3.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cache.php ( 1.13 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/console.php ( 0.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cookie.php ( 1.11 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/database.php ( 2.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/log.php ( 1.22 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/middleware.php ( 0.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/session.php ( 1.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/template.php ( 1.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/trace.php ( 0.84 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 4.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-php72/bootstrap.php ( 1.41 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-intl-idn/bootstrap.php ( 2.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions.php ( 11.77 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions_include.php ( 0.15 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions.php ( 26.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 9.65 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Support/Helpers.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Helpers.php ( 1.81 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/helper.php ( 0.18 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Hook.php ( 1.46 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Db.php ( 7.67 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Lang.php ( 7.38 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Request.php ( 57.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Log.php ( 8.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/log/driver/File.php ( 8.95 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/lang/zh-cn.php ( 12.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/route/route.php ( 3.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Route.php ( 3.83 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Route.php ( 25.79 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Domain.php ( 7.07 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleGroup.php ( 16.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Rule.php ( 28.50 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleItem.php ( 8.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleName.php ( 3.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Config.php ( 1.52 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/Behavior/AppInit.php ( 1.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/dispatch/Module.php ( 5.21 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Dispatch.php ( 9.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Middleware.php ( 5.34 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cookie.php ( 7.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/View.php ( 5.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/view/driver/Think.php ( 6.12 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Template.php ( 47.31 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/template/driver/File.php ( 2.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Session.php ( 14.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Debug.php ( 7.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cache.php ( 3.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/driver/File.php ( 7.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/Driver.php ( 8.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Chapter.php ( 63.61 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Check.php ( 2.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Base.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Controller.php ( 7.48 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/traits/controller/Jump.php ( 4.76 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/model/BooksModule.php ( 40.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Model.php ( 27.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Attribute.php ( 17.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/RelationShip.php ( 19.82 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/ModelEvent.php ( 6.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/TimeStamp.php ( 2.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Conversion.php ( 7.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Cache.php ( 2.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Connection.php ( 58.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/connector/Mysql.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/builder/Mysql.php ( 5.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Builder.php ( 36.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Query.php ( 104.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Response.php ( 9.68 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/response/View.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/runtime/temp/3bd55e974fa579e25ffeec3951e1269c.php ( 4.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/debug/Html.php ( 4.02 KB )

0.114591s