世俗之為說者曰:“主道利周。
”是不然。
主者、民之唱也,上者、下之儀也。
彼将聽唱而應,視儀而動;唱默則民無應也,儀隐則下無動也;不應不動,則上下無以相有也。
若是,則與無上同也!不祥莫大焉。
故上者、下之本也。
上宣明,則下治辨矣;上端誠,則下願悫矣;上公正,則下易直矣。
治辨則易一,願悫則易使,易直則易知。
易一則強,易使則功,易知則明,是治之所由生也。
上周密,則下疑玄矣;上幽險,則下漸詐矣;上偏曲,則下比周矣。
疑玄則難一,漸詐則難使,比周則難知。
難一則不強,難使則不功,難知則不明,是亂之所由作也。
故主道利明不利幽,利宣不利周。
故主道明則下安,主道幽則下危。
故下安則貴上,下危則賤上。
故上易知,則下親上矣;上難知,則下畏上矣。
下親上則上安,下畏上則上危。
故主道莫惡乎難知,莫危乎使下畏己。
傳曰:“惡之者衆則危。
”書曰:“克明明德。
”詩曰:“明明在下。
”故先王明之,豈特玄之耳哉!
【譯文】
社會上那些庸俗的創立學說的人說:“君主的統治措施以周密隐蔽為有利。
”這種說法不對。
君主,好比是民衆的領唱;帝王,好比是臣下的标杆。
那臣民們将聽着領唱來應和,看着标杆來行動。
領唱沉默,那麼民衆就無從應和;标杆隐蔽,那麼臣下就無從行動。
臣民不應和、不行動,那麼君主和臣民就無法相親善了。
像這樣,那就和沒有君主一樣,不吉利的事沒有比這更大的了。
所以君主,是臣民的根基。
君主公開明朗,那麼臣民就能治理好了;君主端正誠實,那麼臣民就老實忠厚了;君主公正無私,那麼臣民就坦蕩正直了。
臣民治理得好就容易統一,老實忠厚就容易役使,坦蕩正直就容易了解。
臣民容易統一,國家就會強盛;臣民容易役使,君主就能建立功業;臣民容易了解,君主就會明白清楚。
這是安定得以産生的緣由。
君主隐蔽不露,那麼臣民就疑惑迷亂了;君主陰暗險惡,那麼臣民就虛僞欺詐了;君主偏私不公正,那麼臣民就緊密勾結了。
臣民疑惑迷亂就難以統一,虛僞欺詐就難以役使,緊密勾結就難以了解。
臣民難以統一,那麼國家就不會強盛;臣民難以役使,那麼君主就不能建立功業;臣民難以了解,那麼君主就不清楚。
這是禍亂産生的根源。
所以君主的統治措施以明朗為有利而以陰暗為不利,以公開為有利而以隐蔽為不利。
所以君主的統治措施公開明朗,那麼臣民就安逸;君主的統治措施陰暗不明,那麼臣民就危險。
臣民安逸,就會尊重君主;臣民危險,就會鄙視君主。
君主的措施容易被了解,那麼臣民就親愛君主了;君主的措施難以被了解,那麼臣民就害怕君主了。
臣民親愛君主,那麼君主就安逸;臣民害怕君主,那麼君主就危險。
所以君主的統治措施沒有比難以被了解更壞的了,沒有比使臣民害怕自己更危險的了。
古書上說:“憎恨他的人衆多,他就危險了。
”《尚書》說:“能夠彰明賢明的德行。
”《詩》雲:“彰明美德在天下。
”古代的聖王也彰明自己,難道隻是使自己幽深難知就算了嗎?
世俗之為說者曰:“桀纣有天下,湯武篡而奪之。
”是不然。
以桀纣為常有天下之籍則然,親有天下之籍則不然,天下謂在桀纣則不然。
古者天子千官,諸侯百官。
以是千官也,令行于諸夏之國,謂之王。
以是百官也,令行于境内,國雖不安,不至于廢易遂亡,謂之君。
聖王之子也,有天下之後也,埶籍之所在也,天下之宗室也,然而不材不中,内則百姓疾之,外則諸侯叛之,近者境内不一,遙者諸侯不聽,令不行于境内,甚者諸侯侵削之,攻伐之。
若是,則雖未亡,吾謂之無天下矣。
聖王沒,有埶籍者罷不足以縣天下,天下無君;諸侯有能德明威積,海内之民莫不願得以為君師;然而暴國獨侈,安能誅之,必不傷害無罪之民,誅暴國之君,若誅獨夫。
若是,則可謂能用天下矣。
能用天下之謂王。
【譯文】
社會上那些庸俗的創立學說的人說:“夏桀、商纣擁有天下,商湯、周武王把它篡奪了。
”這種說法不對。
認為夏桀、商纣曾經有過統治天下的勢位,那是對的;認為他們親自占有過統治天下的勢位,那就不對了;以為天下都掌握在夏桀、商纣手中,那也是不對的。
古代天子有上千個官吏,諸侯有上百個官吏。
依靠這上千個官吏,政令能推行到中原各諸侯國,就可稱作為統治天下的帝王;依靠這上百個官吏,政令能推行到國境之内,國家即使不安定,還不緻于被廢黜撤換垮台滅亡,就可稱作為諸侯國的國君。
聖明帝王的子孫,是擁有天下的後代,是權勢的占有者,是天下人所尊崇的帝王之家,但是如果沒有才能又不公正,内則百姓怨恨他,外則諸侯背叛他,近處是境内不統一,遠處是諸侯不聽從,政令不能在境内實行,甚而至于諸侯侵略分割他,攻打讨伐他;像這樣,那麼他即使還沒有滅亡,我也要說他已經失去天下了。
聖明的帝王死了,那些擁有權勢的後代沒有德才,不能夠用來掌握天下,天下等于沒有了君主。
諸侯中如果有人能夠德行賢明威信崇高,那麼天下的人民就無不願意得到他讓他做自己的君長;然而暴君統治的國家偏偏奢侈放縱,怎麼能殺掉暴君呢,一定不傷害沒有罪過的民衆,那麼殺掉暴虐之國的君主就像殺掉一個孤獨無依的人一樣。
像這樣,就可以說是能夠使用天下人民了。
能夠使用天下人民的就叫做帝王。
湯武非取天下也,修其道,行其義,興天下之同利,除天下之同害,而天下歸之也。
桀纣非去天下也,反禹湯之德,亂禮義之分,禽獸之行,積其兇,全其惡,而天下去之也。
天下歸之之謂王,天下去之之謂亡。
故桀纣無天下,湯武不弒君,由此效之也。
湯武者,民之父母也;桀纣者、民之怨賊也。
今世俗之為說者,以桀纣為君,而以湯武為弒,然則是誅民之父母,而師民之怨賊也,不祥莫大焉。
以天下之合為君,則天下未嘗合于桀纣也。
然則以湯武為弒,則天下未嘗有說也,直堕之耳。
【譯文】
商湯、周武王并不是奪取天下,而是遵行那正确的政治原則,奉行那合宜的道義,興辦天下人的共同福利,除去天下人的共同禍害,因而天下人歸順他們。
夏桀、商纣并不是丢了天下,而是違背了夏禹、商湯的德行,擾亂了禮義的名分,幹出了禽獸般的行為,不斷行兇,無惡不作,因而天下人抛棄了他們。
天下人歸順他就叫做稱王,天下人抛棄他就叫做滅亡。
所以夏桀、商纣王并沒有擁有天下,而商湯、周武王并沒有殺掉君主,從這個角度就能證明它。
商湯、周武王,是人民的父母;夏桀、商纣王,是人民的仇敵。
現在社會上那些庸俗的創立學說的人,把夏桀、商纣王當作君主,而認為商湯、周武王是殺君,這樣的話,那就是在譴責人民的父母,而把人民的仇敵當作君長,不吉利的事沒有比這個更大的了。
如果認為天下歸附的人才是君主,那麼天下人從來沒有歸附過夏桀、商纣王,這樣的話,那麼認為商湯、周武王是殺君,就是天下人從來沒有過的說法了,這隻不過是在毀謗他們罷了!
故天子唯其人。
天下者,至重也,非至強莫之能任;至大也,非至辨莫之能分;至衆也,非至明莫之能和。
此三至者,非聖人莫之能盡。
故非聖人莫之能王。
聖人備道全美者也,是縣天下之權稱也。
桀纣者、其志慮至險也,其志意至闇也,其行為至亂也;親者疏之,賢者賤之,生民怨之。
禹湯之後也,而不得一人之與;刳比幹,囚箕子,
基本
文件
流程
错误
SQL
调试
- 请求信息 : 2026-02-05 01:37:26 HTTP/2.0 GET : https://zheca.com/info/50087/1046894.html
- 运行时间 : 0.105021s [ 吞吐率:9.52req/s ] 内存消耗:4,762.98kb 文件加载:93
- 查询信息 : 1 queries 0 writes
- 缓存信息 : 16 reads,0 writes
- /www/wwwroot/zheca.com/public/index.php ( 4.08 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/base.php ( 1.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Loader.php ( 12.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/composer/autoload_static.php ( 6.54 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Error.php ( 4.00 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/psr/log/Psr/Log/LoggerInterface.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Container.php ( 15.53 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/App.php ( 26.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Env.php ( 2.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Config.php ( 9.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/convention.php ( 11.74 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/tags.php ( 0.96 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Hook.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/common.php ( 37.88 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/helper.php ( 20.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/provider.php ( 0.62 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/app.php ( 8.05 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Env.php ( 1.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Facade.php ( 3.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cache.php ( 1.13 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/console.php ( 0.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cookie.php ( 1.11 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/database.php ( 2.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/log.php ( 1.22 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/middleware.php ( 0.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/session.php ( 1.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/template.php ( 1.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/trace.php ( 0.84 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 4.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-php72/bootstrap.php ( 1.41 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-intl-idn/bootstrap.php ( 2.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions.php ( 11.77 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions_include.php ( 0.15 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions.php ( 26.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 9.65 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Support/Helpers.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Helpers.php ( 1.81 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/helper.php ( 0.18 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Hook.php ( 1.46 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Db.php ( 7.67 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Lang.php ( 7.38 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Request.php ( 57.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Log.php ( 8.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/log/driver/File.php ( 8.95 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/lang/zh-cn.php ( 12.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/route/route.php ( 3.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Route.php ( 3.83 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Route.php ( 25.79 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Domain.php ( 7.07 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleGroup.php ( 16.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Rule.php ( 28.50 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleItem.php ( 8.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleName.php ( 3.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Config.php ( 1.52 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/Behavior/AppInit.php ( 1.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/dispatch/Module.php ( 5.21 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Dispatch.php ( 9.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Middleware.php ( 5.34 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cookie.php ( 7.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/View.php ( 5.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/view/driver/Think.php ( 6.12 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Template.php ( 47.31 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/template/driver/File.php ( 2.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Session.php ( 14.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Debug.php ( 7.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cache.php ( 3.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/driver/File.php ( 7.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/Driver.php ( 8.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Chapter.php ( 63.61 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Check.php ( 2.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Base.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Controller.php ( 7.48 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/traits/controller/Jump.php ( 4.76 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/model/BooksModule.php ( 40.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Model.php ( 27.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Attribute.php ( 17.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/RelationShip.php ( 19.82 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/ModelEvent.php ( 6.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/TimeStamp.php ( 2.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Conversion.php ( 7.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Connection.php ( 58.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/connector/Mysql.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/builder/Mysql.php ( 5.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Builder.php ( 36.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Query.php ( 104.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Cache.php ( 2.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Response.php ( 9.68 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/response/View.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/runtime/temp/3bd55e974fa579e25ffeec3951e1269c.php ( 4.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/debug/Html.php ( 4.02 KB )

0.105734s