敵也。
今乃棄黔首以資敵國,卻賓客以業諸侯,使天下之士退而不敢西向,裹足不入秦,此所謂藉寇兵而赍盜糧者也。
夫物不産于秦,可寶者多;士不産于秦,而願忠者衆。
今逐客以資敵國,損民以益雠,内自虛而外樹怨于諸侯,求國無危,不可得也。
”
這便是千古流傳的名篇《谏逐客書》,曆代文選皆恭敬收錄,不敢遺漏。
今日讀此文,雖已有諸多隔膜,猶能為其所感所動。
嬴政乃當局者,體會最為深切,讀罷斯文,擊節贊歎,唏噓再三,歎曰:“嗟乎,倘無此書,寡人之過,将葬送秦國也。
”
第八節文自有命
且說嬴政讀罷《谏逐客書》,幡然醒悟,當即命蒙恬火速追回李斯。
蒙恬年輕力盛,一路狂奔,追至骊邑,終于趕上李斯。
衆人見蒙恬去而複返,無不喜動顔色,以為救星降臨,然而很快他們的心便又重歸冰涼。
但聽蒙恬道:“奉大王之令,召客卿大人回鹹陽。
”
李斯指着衆外客問道,“他們呢?”蒙恬答道,“暫且待命原地。
”
衆人見隻召李斯一人,皆泣道:“願先生勿棄我等。
”
李斯獨蒙嬴政寵召,并無欣喜。
他知道,嬴政雖然已經意識到自己的錯誤,但卻并沒有下定決心糾正這個錯誤。
象逐客令如此重大的決策,醞釀長久,天下震動,突然間要斷然推翻,的确需要再多一些的理由,再大一些的勇氣。
嬴政召回他,顯然不是打算将他官複原職,而是要當面聽他的意見。
衆外客哪裡懂得這些,他們滿以為嬴政是要單單赦免李斯的,他們就象一群迷途的羔羊,看見頭羊離去,免不了驚慌害怕,惶恐不安。
李斯安慰衆人道:“諸君還請安心。
大王召李斯,非為棄諸君不顧而獨留李斯也,實欲面聽李斯陳辭,然後定其行止。
李斯與諸君同為外客,休戚相關,此回鹹陽,必力争于大王之前。
李斯能留,則諸君必能留。
倘大王不能留諸君,也斷無獨留李斯之理。
”衆人将信将疑,卻也無可奈何,隻得目送李斯和蒙恬一同遠去。
盡管《谏逐客書》沒有立即達到廢除逐客令的效果,但畢竟為李斯争取到了和嬴政面談的機會,僅從這個角度來說,《谏逐客書》便已經取得了成功,沒有白寫。
于是有問,《谏逐客書》為什麼能夠成功?
或曰《谏逐客書》如何優美,如何雄辯,如何層層遞進,如何有理有據,如何無愧于千古奇文,是以打動嬴政。
竊以為,未必盡然。
自古文章聖手代不乏人,以下三位,均堪稱筆奪造化、文驚鬼神,然而當他們以文章或自薦或勸谏時,卻勞而無功。
陳思王曹植先後上《求自試表》和《陳審舉表》,行文凄厲郁苦,讀來泫然出涕,結果泥牛入海,終生不得見用。
李白呈《與韓荊州朝宗書》,吞吐雲電,氣勢超絕,結果對牛彈琴,不聞下文。
韓愈上《論佛骨表》,激昂慷慨,文理斐然,結果唐憲宗龍顔大怒,險些将他加以極刑。
此三人之不能得意者,非為文章作得不好。
陳思王曹植不能見用,蓋因文帝遺言在前,明帝忌憚在後也。
李白不得志,隻能怪韓朝宗乃庸碌之輩,空負薦士盛名,實則葉公好龍。
韓愈遭貶,則在于唐憲宗對佛所持之态度:甯可信其有,不可信其無。
當然,諸葛亮不在我們的談論之列,他和以上三人沒有可比性。
即便諸葛亮是個半文盲,把給劉禅看的《出師表》寫成這樣:“老子吃飽飯撐的,就是要出兵攻打魏國,你待怎麼的?”想來劉禅也是隻好點頭同意的。
可見,文章雖好,還要對方喜歡。
譬如女人,倘她先已動心,則一言挑之,足以交情通體,中夜相從。
倘她心無此念,縱文賦錦繡,動辄萬言,卻也隻能是使君有意,羅敷無情。
君不見,無業遊民司馬相如,家徒四壁,僅憑弄琴傳音,便惹得卓文君午夜亡奔,投懷送抱,羨煞個人!君不見,陸遊休妻唐婉,多年後于沈園重逢,結果唐婉離開他之後,美貌更勝從前,生活越發如意,身邊又有新的夫君——趙士程相伴。
趙士程乃皇家後裔,自然非仕途落魄的陸遊所能比拟。
紅酥手,黃縢酒,眉梢眼角訴風流,可歎對面非陸遊,悔青個腸!該,該,該。
沈園相見一年之後,唐婉香消玉碎,承認吧陸遊,這個噩耗讓你feelmuchbetter。
第九節名篇背後
蒙恬雖為将門之後,卻自幼嗜讀經書,喜好文學,李斯一篇《谏逐客書》,看得他蕩氣回腸。
在回鹹陽的路上,蒙恬由衷贊道:“先生之筆,有如天半遊龍,非人間所有。
此谏書必可流傳久遠,為後世垂範。
”
聽完蒙恬的誇獎,李斯面色依然嚴峻。
對李斯來說,把《谏逐客書》寫好并不難,他一不小心就把《谏逐客書》寫成了千古名作。
難的是,要讓《谏逐客書》達成它的使命——改變嬴政的決定,挽救他的命運,也挽救那些外客們的命運。
作不到這一點,《谏逐客書》就隻能是一堆華麗的文字垃圾。
李斯才不在乎後世會有多少人來讀他的《谏逐客書》,有多少學者為他的《谏逐客書》正義注疏,有多少學子對他的《谏逐客書》逐字解讀。
他眼中的讀者隻有一個——嬴政!
所謂工夫在詩外。
别看李斯寫《谏逐客書》之時,援筆立就,一氣呵成,但他在文本之外下的工夫,蒙恬卻并不能知道。
也許,在李斯預感到宗室将對外客不利之時,他就已經開始構思這篇文章了。
當他象布盧姆一樣,在鹹陽街頭躊躇徘徊時,腦海裡盤旋的還是這篇文章;在放逐的路上,他也沒有停止過這篇文章的醞釀。
用如此長時間來構思,李斯顯然不是在斟酌詞句,而是别有考慮。
首先,他要摸準嬴政的想法,站在嬴政的角度考慮問題,分析他的處境,判斷他的立場,然後對症下藥,務求斯人不言,言必有中。
《谏逐客書》不出則已,一出便要正中嬴政的下懷,而不是下陰。
其次,同樣重要的是,李斯要确立自己的寫作姿态,給自己定位。
在他面前有兩個失敗的先例,足以令他汲取教訓。
說起來,這兩個失敗先例的主人公,還都和李斯有些淵源:一是同為楚人的屈原,一是他的師兄韓非。
屈原見逐,作離騷。
韓非不用,寫孤憤。
雖說屈原是怨而哀,韓非是怨而憤,但終究都是在怨。
李斯也是有資格怨的,他無辜遭到驅逐,的确是受了委屈,而且委屈還不小。
屈原是貴族,可以怨而哀;韓非是公子,可以怨而憤;李斯身份雖不比這兩人,但至少也可以怨而悲嘛。
而如果照這個定位寫下去,我們不難想見,《谏逐客書》就将是另外一副面目:我李斯是怎樣的勞苦功高,和大王共度過多少君臣和睦的甜蜜時光,如今受到宗室的陷害,命運如何的不公,北風那個吹,雪花那個飄,放逐的路上多少辛酸,同行的外客多麼凄慘,再加入幾個老人和小孩的行狀特寫……諸如此類,這般等等。
沒有人說這樣寫不行,但從屈原和韓非的遭遇可以看出,哀怨的姿态并不能解決問題。
通常來說,怨婦甚至比潑婦更加可怕。
潑婦是不會講理,怨婦是不肯講理。
沒有人願意做出怨氣的筒,更别說是高高在上的君王了。
再者,嬴政并非普通的君王,他能幹出囊撲兩弟、囚禁母後這樣的事來,顯見絕非可以動之以情之人。
對付嬴政,必須曉之以理。
于是我們看到,在《谏逐客書》裡,李斯跳出了個人情緒的小格局,也跳出了圍觀他寫字的外客們集體營造的悲傷氣場,始終保持着冷靜和克制,站在旁觀公允的角度書寫谏議,隻字不提個人的冤屈、外客的凄涼。
在他的文章裡,隻有血,沒有淚。
很快就要面見嬴政,李斯有必要先提前了解一下嬴政對《谏逐客書》的反應,于是問蒙恬道:“大王讀谏書時,你可曾陪侍在大王之側?”
蒙恬點點頭,道:“先生之書,大王擊節贊歎,不能釋卷。
其中有幾句,大王更是念出聲來,吟歎再三,深有會意之色。
”
聽到嬴政的反應,李斯興緻好了許多,又問蒙恬道:“吾書你能背誦否?”
蒙恬有着照相機般的記憶力,當下将《谏逐客書》一字不差地背了下來。
李斯面露嘉許,道:“大王念出聲來的那幾句,汝可還記得?”
蒙恬道:“記得的。
是……”
李斯打斷蒙恬,道:“可是以下三句?王者不卻衆庶,故能明其德;是以地無四方,民無異國,四時充美,鬼神降福,此五帝、三王之所以無敵也;内自虛而外樹怨于諸侯,求國無危,不可得也?”
李斯每說一句,蒙恬臉上的驚異之色便加重一分。
李斯三句說完,蒙恬驚歎道:“先生真神人也。
大王吟歎良久的,正是這三句。
蒙恬費解,先生何以能未蔔先知?莫非這三句話中藏有什麼玄機不成?”
李斯大笑,道:“你不懂,大王卻是懂的。
”李斯知道,嬴政看出了他文章中的潛台詞,所以才召他面見。
李斯加鞭策馬,回鹹陽的路還很漫長,而在路的終點,他将站在嬴政面前,把文章中的潛台詞一一揭曉。
想到這裡,李斯止住了笑容,重新陷入思索。
現在還沒到笑的時候,對他的考驗才剛剛開始。
第十節君臣重逢
李斯回到鹹陽,顧不上旅途的疲勞,直奔鹹陽宮而去。
作為一個政治人物,他已經破産,他和十年前剛到鹹陽時一樣,手中唯一的籌碼就是一根三寸不爛之舌。
李斯站在熟悉的宮門前,擡頭仰望,竟有恍如隔世之感。
他終于重新回到了賭桌,雖然籌碼少得可憐,他也必須賭下去,如果不賭,便永無翻本的可能。
郎中令王绾遠遠見到李斯,忙迎上去,道:“客卿大人一路辛苦,大王已等候多時。
”王绾乃是嬴政身邊親信之人,嗅覺最
基本
文件
流程
错误
SQL
调试
- 请求信息 : 2026-07-23 11:32:59 HTTP/2.0 GET : https://zheca.com/info/51982/1122669_4.html
- 运行时间 : 0.074949s [ 吞吐率:13.34req/s ] 内存消耗:4,752.25kb 文件加载:93
- 查询信息 : 1 queries 0 writes
- 缓存信息 : 17 reads,0 writes
- /www/wwwroot/zheca.com/public/index.php ( 4.08 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/base.php ( 1.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Loader.php ( 12.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/composer/autoload_static.php ( 6.54 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Error.php ( 4.00 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/psr/log/Psr/Log/LoggerInterface.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Container.php ( 15.53 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/App.php ( 26.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Env.php ( 2.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Config.php ( 9.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/convention.php ( 11.74 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/tags.php ( 0.96 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Hook.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/common.php ( 37.88 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/helper.php ( 20.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/provider.php ( 0.62 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/app.php ( 8.05 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Env.php ( 1.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Facade.php ( 3.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cache.php ( 1.13 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/console.php ( 0.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cookie.php ( 1.11 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/database.php ( 2.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/log.php ( 1.22 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/middleware.php ( 0.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/session.php ( 1.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/template.php ( 1.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/trace.php ( 0.84 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 4.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-php72/bootstrap.php ( 1.41 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-intl-idn/bootstrap.php ( 2.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions.php ( 11.77 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions_include.php ( 0.15 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions.php ( 26.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 9.65 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Support/Helpers.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Helpers.php ( 1.81 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/helper.php ( 0.18 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Hook.php ( 1.46 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Db.php ( 7.67 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Lang.php ( 7.38 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Request.php ( 57.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Log.php ( 8.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/log/driver/File.php ( 8.95 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/lang/zh-cn.php ( 12.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/route/route.php ( 3.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Route.php ( 3.83 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Route.php ( 25.79 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Domain.php ( 7.07 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleGroup.php ( 16.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Rule.php ( 28.50 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleItem.php ( 8.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleName.php ( 3.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Config.php ( 1.52 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/Behavior/AppInit.php ( 1.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/dispatch/Module.php ( 5.21 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Dispatch.php ( 9.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Middleware.php ( 5.34 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cookie.php ( 7.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/View.php ( 5.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/view/driver/Think.php ( 6.12 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Template.php ( 47.31 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/template/driver/File.php ( 2.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Session.php ( 14.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Debug.php ( 7.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cache.php ( 3.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/driver/File.php ( 7.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/Driver.php ( 8.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Chapter.php ( 63.61 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Check.php ( 2.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Base.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Controller.php ( 7.48 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/traits/controller/Jump.php ( 4.76 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/model/BooksModule.php ( 40.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Model.php ( 27.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Attribute.php ( 17.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/RelationShip.php ( 19.82 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/ModelEvent.php ( 6.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/TimeStamp.php ( 2.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Conversion.php ( 7.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Connection.php ( 58.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/connector/Mysql.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/builder/Mysql.php ( 5.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Builder.php ( 36.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Query.php ( 104.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Cache.php ( 2.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Response.php ( 9.68 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/response/View.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/runtime/temp/3bd55e974fa579e25ffeec3951e1269c.php ( 4.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/debug/Html.php ( 4.02 KB )

0.075635s