(丁汝昌)、吳府(吳長慶)探尋其早年文獻。
吳府為至戚;丁府則沾親帶故也。
然小書卒未殺青,殘稿便被中共“土改”了。
我當時沒有急于完工,也是覺得海軍原是個洋東西。
未能充分掌握洋史料,寫起來終嫌美中不足也。
小子既然年富力強,又有志喝洋水,則來日方長嘛。
後來想不到三湊六合,又跑到美國大學裡教授起中國近代史來。
适鄉友包遵彭兄自台灣間關來訪。
包兄時在海軍總部任職,曾閱讀我在海軍月刊上之舊作,有意約我重作馮婦,合着海軍史。
然斯時我正忙于他事,期以異日,初未料竟成永訣也。
再者筆者當時正在教授近代史,牽涉殊廣,海軍亦隻是一部分而已。
就以第一任海關總稅務司,那個毛頭小子英人李泰國(HoratioNelsonLay)來說吧!在同治初年(一八六三),清廷委托他購船八條,試辦海軍之時,這小子時年不過三十,居然想當大清帝國的海軍大元帥(Admiralissimo)。
這個大元帥他當然沒當得成,而清廷又找不出自己的大元帥。
曾國藩想把這八條炮船編入他的“水師”;滿人又怕國藩坐大而不允。
國藩的老弟國荃,那時正圍攻長毛于南京,也不願這洋船來分他攻取南京的首功。
八條大洋輪終于變成了喪家之犬,最後還得由李泰國把它們退回原主,拍賣了事。
——這種買來賣去的折耗和傭金,都是大得不得了也。
李泰國小子發了大财不用說了。
好歹錢是公家出的(李泰國經管的關稅),大清朝中諸大臣對大清帝國的損失,不痛不癢也。
後來赫德(RobertHatrt)繼李泰國為總稅務司,固亦有充任大元帥之雄心也。
其後終以文人不勝此職,乃改介英國海軍軍官琅威理(WilliamsM.Lang)。
琅氏在李鴻章正式編練北洋海軍時,自認出任副提督,官職實系“總查”(總教官),然漢文語意不清,英譯固為海軍上将(admiral)也。
琅氏出身英國皇家海軍,帶職出任中國海軍官職。
英國海軍原為三頭馬車制,因此琅氏也要在中國海軍中實行兩頭馬車制。
終于鬧出所謂“升旗事件”。
琅氏不甘“受辱”,乃一怒而去。
中英關系,為之擱淺。
下節再續論之。
無獨有偶。
誰知五十年後,“酸醋約瑟”史迪威(JosephStilwell)在重慶也不甘心作“花生米”(“花生米”為蔣委員長在二次大戰期間,國際密電碼中之代号)的“參謀長”(總查?),硬要出任“中國陸空軍總司令”,最後為“花生米”所撤職。
史氏一怒而去,也為其後雅爾塔會議伏下艱難之一筆,贻患至今未了。
這些曆史上的小故事,你說它大,也不太大。
你說它小,可也不太小。
有關它們的中西史料,是汗牛充棟呢!因此研究這種曆史,史料就不是問題了,史料多的是嘛!那麼問題所在,便是如何去“解釋”這些史料了。
根據這些初無異說的曆史事實,要用簡明而抽象的語言,把它們“解釋”得言之成理。
這在社會科學領域便叫做“概念化”(Conceptualization)。
筆者自五〇年代中期在紐約各大學兼授中國近代史以來,講稿十易,非全為新史料之出爐也。
實在是想“自圓其說”。
講一點自己可以相信的學理,然後再去課導各族學生,讓他們也相信“師說”罷了。
“甲午戰争”過去已一百年了。
原始史料大緻也已發掘殆盡。
根據這些史料,來把這次戰争,作一綜合的解釋,這就是筆者膽大妄為,在本篇拙文裡所緻力的了。
1.3 “甲午戰争”的階段性
與洋學理接觸既久,每好替土學理打點翻案官司。
這大概也是“五四後”(PostMay4th)中國文化界應有的現象吧!自五四(甚或更早)以來所謂“傳統主義”(Traditionalism)被洋人和新派學人罵慘了。
子曰:“再思可矣!”我們在罵人之後,來他個“再思”(secondthought),便時常發現“罵過了頭”,甚或“罵錯了”;乃至“你自己才該罵呢”!
例如洋人和他們的中國徒弟們,總歡喜說:“倒黴的中國,三千年沒進步。
”我這個世界通史教師倒發現将中國比異族,一二千年來,我們的政治社會制度卻最為穩定呢!連個倒黴的小腳,也一裹一千年不放;慢說是“三綱五常”、“四維八德”和“三公九卿”了。
小腳是混帳了,而三綱五常、四維八德、三公九卿就一無是處哉?!去其渣滓,汰出有用金屬,就不能替所謂“西方現代文明”拾遺補缺哉?!
筆者正撰拙文半截,忽然老友杜維明教授敲門辱訪。
我初以為維明兄有私事相詢。
孰知他竟為談學問而來,真使我受寵若驚。
杜教授近承哈佛大學校方之委任,正組織漢學儒教在該校必修科中之普及工作,列為大學本科生必修課程之一部分。
受業者恒至千人以上,實美國高等教育史上前所未有之盛事也。
維明說:“近百餘年來,我們都在向西方學習。
現在他們的好東西我們都學會了。
他們也該學學我們的好東西了!”
杜子之言,深得我心。
杜教授為今日華裔最突出的“五四後”的學者和思想家。
非一般保守的所謂“國學大師”所可同日而語。
——這也是“現代化”和“超西化”(Post-Western),與“僵化”和“基本主義者”(Fundamentalists)之别也。
長話短說。
我們有個兩千年不變的文化定型。
但是這個“定型”在鴉片戰後,維持不下去了。
它要“轉型”。
轉型從“變”開始。
它從“千年不變”,忽然地弄得“十年一變”。
連變二十變。
窮則變、變則通。
變它兩百年,變出一個新的“定型”來。
然後它又可以千年不變了。
或問:這新的定型是什麼個模式呢?曰:吾不能确知也。
它将是全民族的智慧、經驗和血淚,通過兩百年的“曆史三峽”,慢慢熬出來的。
等它熬出來之後,足下自會恍然大悟也。
——如今我們這個曆史三峽已快到盡頭。
諸位稍安勿躁。
另一“定型”已隐然在望矣。
所以一部中國近現代史,便是一部中國文明轉型史,而這個轉型運動是有其顯明地“階段性”的。
“甲午戰争”便是一極重要的階段——它标志着一個階段的結束,和另一階段的開始。
——用一種最新的具體語言來表達,那便是由“四化”進入“五化”。
沒有“五化”,則“四化”往往是徒勞(着重“往往”二字)。
這便是“甲午戰争”打敗仗最基本的原因。
至于多開兩炮,少打兩炮,朋友,那是小事也;不足挂齒也。
1.4 原始四化,先炮後船
“四化”這個東西,在清末原叫做“辦夷務”、“辦洋務”;叫做“師夷之長技”;叫做“中學為體、西學為用”。
民國學人把它加一頂洋帽子,叫“自強運動”、叫“科技現代化”、叫“國防現代化”。
科技現代化最早搞起的,是林則徐所發動的船炮政策。
但是林則徐這位科甲出身的士大夫,和他的上司道光皇帝,和上司的兒子鹹豐皇帝,以及許多“中興名臣”,都屬于“望洋興歎族”(且用一個新式台灣語詞)。
他們隻搞“炮”,不搞“船”。
在他們看來,在那波濤險惡的大洋之上,去與蠻夷搏鬥,做個“龍王三太子”,是不可想象的。
在中國曆史上,上至秦始皇,下至戚繼光,都未嘗動下海的念頭,何況他們。
所以早期的船炮政策,在道鹹兩朝,隻搞炮,不搞船。
在鴉片戰争期中,林則徐曾向美商買了一條一千零八十噸的大洋船“劍橋号”(Cambridge),并裝了三十四尊英制大炮。
但是林欽差并不要把這條大洋船開到海上與英船對轟。
相反的,他把這洋輪橫停于珠江口内,作為障礙物,兼作炮台之用。
結果被英國水兵爬上去,連船帶炮給開走了。
後來長毛打到上海附近(一八五四),要與小刀會合流。
那位行商出身的上海道吳健彰,頗通洋務。
他知道洋船是無敵的。
所以他向洋商買了
基本
文件
流程
错误
SQL
调试
- 请求信息 : 2026-02-12 14:51:29 HTTP/2.0 GET : https://zheca.com/info/52016/1123538_2.html
- 运行时间 : 0.131920s [ 吞吐率:7.58req/s ] 内存消耗:4,742.22kb 文件加载:93
- 查询信息 : 1 queries 0 writes
- 缓存信息 : 17 reads,0 writes
- /www/wwwroot/zheca.com/public/index.php ( 4.08 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/base.php ( 1.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Loader.php ( 12.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/composer/autoload_static.php ( 6.54 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Error.php ( 4.00 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/psr/log/Psr/Log/LoggerInterface.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Container.php ( 15.53 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/App.php ( 26.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Env.php ( 2.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Config.php ( 9.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/convention.php ( 11.74 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/tags.php ( 0.96 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Hook.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/common.php ( 37.88 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/helper.php ( 20.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/provider.php ( 0.62 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/app.php ( 8.05 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Env.php ( 1.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Facade.php ( 3.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cache.php ( 1.13 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/console.php ( 0.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cookie.php ( 1.11 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/database.php ( 2.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/log.php ( 1.22 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/middleware.php ( 0.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/session.php ( 1.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/template.php ( 1.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/trace.php ( 0.84 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 4.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-php72/bootstrap.php ( 1.41 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-intl-idn/bootstrap.php ( 2.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions.php ( 11.77 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions_include.php ( 0.15 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions.php ( 26.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 9.65 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Support/Helpers.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Helpers.php ( 1.81 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/helper.php ( 0.18 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Hook.php ( 1.46 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Db.php ( 7.67 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Lang.php ( 7.38 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Request.php ( 57.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Log.php ( 8.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/log/driver/File.php ( 8.95 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/lang/zh-cn.php ( 12.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/route/route.php ( 3.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Route.php ( 3.83 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Route.php ( 25.79 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Domain.php ( 7.07 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleGroup.php ( 16.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Rule.php ( 28.50 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleItem.php ( 8.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleName.php ( 3.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Config.php ( 1.52 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/Behavior/AppInit.php ( 1.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/dispatch/Module.php ( 5.21 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Dispatch.php ( 9.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Middleware.php ( 5.34 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cookie.php ( 7.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/View.php ( 5.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/view/driver/Think.php ( 6.12 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Template.php ( 47.31 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/template/driver/File.php ( 2.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Session.php ( 14.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Debug.php ( 7.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cache.php ( 3.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/driver/File.php ( 7.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/Driver.php ( 8.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Chapter.php ( 63.61 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Check.php ( 2.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Base.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Controller.php ( 7.48 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/traits/controller/Jump.php ( 4.76 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/model/BooksModule.php ( 40.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Model.php ( 27.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Attribute.php ( 17.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/RelationShip.php ( 19.82 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/ModelEvent.php ( 6.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/TimeStamp.php ( 2.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Conversion.php ( 7.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Connection.php ( 58.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/connector/Mysql.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/builder/Mysql.php ( 5.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Builder.php ( 36.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Query.php ( 104.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Cache.php ( 2.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Response.php ( 9.68 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/response/View.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/runtime/temp/3bd55e974fa579e25ffeec3951e1269c.php ( 4.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/debug/Html.php ( 4.02 KB )

0.132854s