[疏]釋曰:釋,解也。
诂,古也。
古今異言,解之使人知也。
《釋言》則《釋诂》之别。
故《爾雅·叙篇》雲:《釋诂》、《釋言》,通古今之字,古與今異言也。
第,次也。
一,數之始也。
以其作最在先,故為第一。
此篇相承以為周公作,但其文有周公後事,故先儒共疑焉。
或曰仲尼、子夏所增足也,或曰當周公時有之,今無者,或在散亡之中。
然則《詩》、《書》所有,非周公所釋,乃後人依放故言雅記而為之文,故與之同。
郭氏因即援據以成其義。
若言“胡不承權輿”及“缁衣之{艹席}兮”此秦康、鄭武之詩,在周公之後明矣。
其義猶今為文,采摭故事以為辭耳。
則此篇所載,悉周公時所有,何足怪也!其諸篇所次,舊無明解,或以為有親必須宮室,宮室既備,事資器用,今謂不然,何則?造物之始,莫先兩儀,而樂器居天地之先,豈天地乃樂器所資乎!蓋以先作者居前,增益者處後,作非一時,故題次無定例也。
其篇之名義,逐篇具釋,此不繁言。
此書之作,以釋六經之言,而字别為義,無複章句。
今而作疏,亦不分科段,所解經文,若其易了,及郭氏未詳者,則阙而不論。
其稍難解,則援引經據及諸家之說以證之。
郭氏之注,多采經記,若其通見可曉者,則但指篇目而巳。
而或書名僻異,義旨隐奧者,則具載彼文以未寤者耳。
初、哉、首、基、祖、元、胎、ㄈ、落、權輿,始也。
《尚書》曰:“三月哉生魄。
”《詩》曰:“令終有ㄈ。
”又曰:“ㄈ載南畝。
”又曰:“訪予落止。
”又曰:“胡不承權輿。
”胚胎未成,亦物之始也。
其馀皆義之常行者。
耳此所以釋古今之異言,通方俗之殊語。
○肇,音兆。
ㄈ,昌叔
[疏]“初哉”至“始也”○釋曰:皆初始之異名也。
初者,《說文》雲:從衣從刀,裁衣之始也。
哉者,古文作才,《說文》雲:“才,草木之初也。
”以聲近借為哉始之哉。
首者,頭也,首之始也。
基者,《說文》雲:“牆始築也。
”肇者,說文作,始開也。
祖者,宗廟之始也。
元者,善之長也。
長即始義。
胎者,人成形之始也。
ㄈ者,動作之始也。
落者,木葉隕墜之始也。
權輿者,天地之始也。
天圓而地方,因名雲。
此皆造字之本意也。
及乎《詩》、《書》雅記所載之言,則不必盡取此理,但事之初始,俱得言焉。
他皆仿此。
○注“《尚書》”至“殊語”○釋曰:雲“《尚書》曰:“三月哉生魄”者,《康诰》文。
雲“《詩》曰:令終有ㄈ”者,《大雅·既醉》文。
“又曰:ㄈ載南畝”者,《周頌·載芟》文。
“又曰:訪予落止”者,《周頌·訪落》文。
“又曰:胡不承權輿”者,《秦風·權輿》文。
雲“胚胎未成,亦物之始也”者,《說文》雲:“胚,婦孕一月也。
胎,婦孕三月也。
”然則尚未成形而為形之始,故曰“胚胎未成,亦物之始”物則形也。
雲“其馀皆義之常者耳”者,謂、初、首、基、祖、元也,通見《詩》、《書》,故曰“義之常行”雲“此所以釋古今之異言,通方俗之殊語”者,楊雄說《方言》雲:“皆古今語也,初别國不相往來之言也,今或同。
”而舊書雅記、故俗語,不失其方,而後人不知,故為之作釋也。
郭彼注雲“謂作《釋诂》、《釋言》”是也。
林、、天、帝、皇、王、後、辟、公、侯,君也。
詩曰:“有壬有林。
”又曰:“文王哉。
”其馀義皆通見《詩》、《書》。
○辟,并亦反。
[疏]“林”至“君也”○釋曰:皆天子諸侯南面之君異稱也。
《白虎通》雲:君,群也。
群下之所歸心也。
林者,《說文》雲:“平地有叢木曰林。
”者,《左傳》雲:“天生民,樹之以君,而司牧之。
”然則人物之衆,必立君長以司牧之。
故以林、為君也。
天者,《說卦》雲:“乾為天,......為君”以其俱尊極故也。
《大雅》皆謂“君為天”是也。
帝、皇者,《白虎通》雲:德合天地者稱帝,帝者谛也,象可承也。
皇,美也,大也,天之總美大稱也。
時質,故總稱之。
号之為皇,煌煌人莫違也。
王者,往也,天下所歸往。
《說文》雲:“後者,繼體君也。
象人之形。
施令以告四方。
故後之,從一、口。
發号者,君後也。
”辟者,法也,為下所法則也。
公者,通也,公正無私之意也。
侯者,也,迎順也。
天、帝、皇、王惟謂天子,公、侯惟謂諸侯,馀皆通稱。
○注“《詩》曰”至“《詩》、《書》”○釋曰:雲“《詩》曰:有壬有林”者,《小雅·賓之初筵》文。
又曰:文王哉”者,《大雅·文王有聲》文。
雲“其馀義皆通見《詩》、《書》”者,謂、天、帝、皇、王、後、辟、公、侯,皆義之常行,故不備引。
弘、廓、宏、溥、介、純、夏、無、、墳、嘏、丕、弈、洪、誕、戎、駿、假、京、碩、濯、︳、宇、穹、壬、路、淫、甫、景、廢、壯、冢、簡、[A144]、反、至、将、業、席,大也。
《詩》曰:“我受命溥将。
”又曰:“亂如此無”“為下國駿”“湯孫奏嘏”“王公伊濯”“︳谟定命”“有壬有林”“厥聲載路”“既有淫威”“廢為殘賊”“爾土宇反章”“缁衣之席兮”廓落、宇宙、穹隆、至極,亦為大也。
[A144]義未聞。
《屍子》曰:“此皆大,有十馀名而同一實。
”○無音呼。
,亡江切。
誕音但。
︳音籲。
[A144]音罩。
反,蒲闆切。
至,之日切。
[疏]“弘廓”至“大也”○釋曰:此皆廣大之異言也。
弘者,含容之大也。
《周書·洛诰》雲:“武王弘朕恭。
”廓者,《方言》雲:“張小使大謂之廓。
”宏者,《書》曰:“若保宏父。
”介者,《方言》雲:“東齊海岱之間謂之介。
”純者,《魯頌·宮》雲:“天錫公純嘏。
”夏者,《方言》雲:“自關而西秦晉之間,凡物之壯大而愛偉之,謂之夏。
”者,深之大也。
墳、嘏者,《方言》雲:“墳,地大也。
青、幽之間凡土而高且大者謂之墳。
秦晉之間凡物壯大謂之嘏。
”丕者,《書》雲:“嘉乃丕績。
”弈者,《詩·大雅·韓弈》雲:“弈弈梁山。
”洪者,《書·大诰》雲:“延洪惟我幼沖人。
”誕者,《大雅·生民》雲:“誕彌厥月。
”戎者,《方言》雲:“宋魯陳衛之間謂之嘏,或曰戎。
”京、碩、濯、︳者,秦晉之間凡人大謂之奘,燕之北鄙、齊楚之郊或曰京,齊宋之間日碩,荊吳楊瓯之郊曰濯,中齊西楚之間曰︳,此皆謂大,方俗之殊語也。
甫者,《詩·齊風》雲:“無田甫田。
”景者,《周頌·潛》篇雲:“以介景福。
”壯者,秦晉之間,凡人大謂之奘,或謂之壯。
冢者,舍人曰:冢,封之大也。
《大雅·綿》篇雲:“乃立冢土。
”簡者,《周頌·執競》雲:“降福簡簡。
”[A144]者,郭雲:“義未聞。
”顧氏雲:“都角切。
”《說文》雲:“草大也。
”《韓詩》雲:“[A144]彼圃田。
”将者,《周頌》雲:“日就月将。
”業者,版之大也。
《大雅·靈台》雲:“ね業維。
”馀皆見注。
○注“《詩》曰”至“一實”○釋曰:“《詩》雲:我受命溥将”者,《商頌·烈祖》文。
“又曰:亂如此無”者,《小雅·巧言》文。
雲“下國駿”者,《商頌·長發》文。
雲“湯孫奏嘏”者,《商頌·那》篇文。
雲“王公伊濯”者,《大雅·文王有聲》文。
雲“︳谟定命”者,《大雅·抑》篇文。
雲“有壬有林”者,《小雅·賓
基本
文件
流程
错误
SQL
调试
- 请求信息 : 2026-02-11 07:47:47 HTTP/2.0 GET : https://zheca.com/info/52030/1123673.html
- 运行时间 : 0.091048s [ 吞吐率:10.98req/s ] 内存消耗:4,742.55kb 文件加载:93
- 查询信息 : 1 queries 0 writes
- 缓存信息 : 17 reads,0 writes
- /www/wwwroot/zheca.com/public/index.php ( 4.08 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/base.php ( 1.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Loader.php ( 12.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/composer/autoload_static.php ( 6.54 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Error.php ( 4.00 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/psr/log/Psr/Log/LoggerInterface.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Container.php ( 15.53 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/App.php ( 26.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Env.php ( 2.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Config.php ( 9.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/convention.php ( 11.74 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/tags.php ( 0.96 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Hook.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/common.php ( 37.88 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/helper.php ( 20.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/provider.php ( 0.62 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/app.php ( 8.05 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Env.php ( 1.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Facade.php ( 3.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cache.php ( 1.13 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/console.php ( 0.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cookie.php ( 1.11 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/database.php ( 2.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/log.php ( 1.22 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/middleware.php ( 0.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/session.php ( 1.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/template.php ( 1.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/trace.php ( 0.84 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 4.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-php72/bootstrap.php ( 1.41 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-intl-idn/bootstrap.php ( 2.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions.php ( 11.77 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions_include.php ( 0.15 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions.php ( 26.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 9.65 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Support/Helpers.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Helpers.php ( 1.81 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/helper.php ( 0.18 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Hook.php ( 1.46 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Db.php ( 7.67 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Lang.php ( 7.38 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Request.php ( 57.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Log.php ( 8.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/log/driver/File.php ( 8.95 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/lang/zh-cn.php ( 12.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/route/route.php ( 3.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Route.php ( 3.83 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Route.php ( 25.79 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Domain.php ( 7.07 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleGroup.php ( 16.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Rule.php ( 28.50 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleItem.php ( 8.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleName.php ( 3.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Config.php ( 1.52 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/Behavior/AppInit.php ( 1.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/dispatch/Module.php ( 5.21 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Dispatch.php ( 9.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Middleware.php ( 5.34 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cookie.php ( 7.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/View.php ( 5.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/view/driver/Think.php ( 6.12 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Template.php ( 47.31 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/template/driver/File.php ( 2.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Session.php ( 14.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Debug.php ( 7.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cache.php ( 3.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/driver/File.php ( 7.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/Driver.php ( 8.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Chapter.php ( 63.61 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Check.php ( 2.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Base.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Controller.php ( 7.48 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/traits/controller/Jump.php ( 4.76 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/model/BooksModule.php ( 40.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Model.php ( 27.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Attribute.php ( 17.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/RelationShip.php ( 19.82 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/ModelEvent.php ( 6.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/TimeStamp.php ( 2.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Conversion.php ( 7.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Connection.php ( 58.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/connector/Mysql.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/builder/Mysql.php ( 5.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Builder.php ( 36.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Query.php ( 104.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Cache.php ( 2.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Response.php ( 9.68 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/response/View.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/runtime/temp/3bd55e974fa579e25ffeec3951e1269c.php ( 4.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/debug/Html.php ( 4.02 KB )

0.091682s