,鹿皆安其所而伏卧以懷其妊,又且不驚動,非特不驚動,又且濯濯然而肥飽,非特鹿之肥飽,其于白鳥又且鶴鶴然而肥澤也。
鹿,牝鹿也。
“王在靈沼,于刃魚躍”者,言文王在靈沼之時,則魚盈滿乎沼中,又且跳躍喜樂如也。
言其魚之微物,亦且得其所也。
“文王以民力為台為沼,而民歡樂之,謂其台曰靈台,謂其沼曰靈沼,樂其有麋鹿魚鼈”者,是孟子至此又自言文王作台沼之意,而感喻于惠王也。
文王雖以民力為其台、沼,然而民皆喜樂而為之,如謂其台、沼,則曰靈台、靈沼也。
以靈台、靈沼雲者,謂其文王之德化,亦樂其有之行如神靈之所至,故謂其台、沼必曰為靈台、靈沼,凡此者無他焉,是衆民感文王之德化,亦樂其有魚鼈禽獸之多以奉養文王也已。
“古之人與民偕樂,故能樂也”者,言古之賢君如此文王與民同其樂,故能得此台池之樂也。
“《湯誓》曰:時日害喪,予及女皆亡”者,是孟子引《商書》。
謂桀于是時無道,暴虐百姓,故百姓皆欲與湯王共伐之。
湯于是往伐,臨于衆中,诰誓之曰:是日桀當大滅,我與女衆共往滅之。
一雲“時日害喪,予及女皆亡”者,是桀雲,故《湯誓》引而言之也。
謂桀雲天有是日,猶吾之有民,日曷有亡哉!日亡則吾與民亦俱亡矣。
“民欲與之皆亡,雖有台池鳥獸,豈能獨樂哉”者,是孟子首對惠王曰“不賢者雖有此,不樂也”故引此桀而證其言也。
言桀為不賢之君,民亦欲與湯共伐之,雖有台池、鳥獸,豈能得獨享其此樂哉!言不能得樂也。
○注雲“《詩·大雅》至“成之也”○正義曰:《周詩·大雅》篇名,曰《靈台》,注雲:“天子有靈台者,所以觀象,察氣之妖祥也。
”神之精明者稱曰靈,四方而高曰台。
文王受命于周,作邑于豐,立靈台。
又案《春秋傳》曰:“公既視朔,遂登觀台以望,而書雲物為備。
”○注“言文王”至“使也”○正義曰:案《靈台》之詩,箋雲:“亟,急也。
度始靈台之基,衆民各以子成父事而來攻之。
”○注雲“鹿”至“澤好”○正義曰:毛氏《注》雲:“鹿,牝鹿也。
囿所以域養禽獸也。
天子百裡,諸侯四十裡。
”箋雲:“攸,所也,言所遊伏。
”毛注雲:“濯濯,娛遊也。
鶴鶴,肥澤也。
”○注“文王”至“魚鼈”○正義曰:《詩》注雲:“沼,池也。
刃,滿也。
”箋雲:“靈沼之魚,盈滿其中,皆跳躍,亦言得其所。
”○注雲“湯誓”至“亡之”○正義曰:《湯誓》,《商書》之篇名也。
案《史記》雲:“是日何時喪?予與女皆亡”る注曰:“《尚書大傳》雲:桀雲天之有日,猶吾之有民,日有亡哉?日亡則吾亦亡矣。
”《尚書》孔安國注雲:“比桀于日,曰是日何時喪,我與女皆亡,欲殺身以喪桀是也。
”《檀弓》雲“子卯不樂”鄭注雲:“纣以甲子死,桀以乙卯亡也。
”
梁惠王曰:“寡人之于國也,盡心焉耳矣。
(王侯自稱孤寡,言寡人于治國之政,盡心欲利百姓。
焉耳者,懇至之辭。
)河内兇,則移其民于河東,移其粟于河内。
河東兇亦然。
(言兇年以此救民也。
魏舊在河東,後為強國,兼得河内也。
)察鄰國之政,無如寡人之用心者。
(言鄰國之君用心憂民,無如己也。
)鄰國之民不加少,寡人之民不加多,何也?”(王自怪為政有此惠,而民人不增多于鄰國者,何也?)孟子對曰:“王好戰,請以戰喻。
(因王好戰,故以戰事喻解王意)填然鼓之,兵刃既接,棄甲曳兵而走,或百步而後止,或五十步而後止。
以五十步笑百步,則何如?”(填,鼓音也。
兵以鼓進,以金退。
孟子問王曰:今有戰者,兵刃已交,其負者棄甲曳兵而走,五十步而止,足以笑百步者否?)曰:“不可,直不百步耳,是亦走也。
”(王曰:不足以相笑也。
是人俱走,直争不百步耳。
)曰:“王如知此,則無望民之多于鄰國也。
(孟子曰:王如知此不足以相笑,王之政猶此也,王雖有移民轉粟之善政,其好戰殘民與鄰國同,而獨望民之多,何異于五十步笑百步者乎?)不違農時,谷不可勝食也。
(從此已下,為王陳王道也。
使民得三時務農,不違奪其要時,則五饒穰,不可勝食。
)數罟不入ㄜ池,魚鼈不可勝食也。
(數罟,密網也。
密細之網所以捕小魚鼈也,故禁之不得用。
魚不滿尺不得食。
)斧斤以時入山林,材木不可勝用也。
(時謂草木零落之時,使材木茂暢,故有馀。
)與魚鼈不可勝食,材木不可勝用,是使民養生喪死無憾也。
(憾,恨也。
民所用者足,故無恨。
)養生喪死無憾,王道之始也。
(王道先得民心,民心無恨,故言王道之始。
)五畝之宅,樹之以桑,五十者可以衣帛矣。
(廬井、邑居各二畝半以為宅,各入保城二畝半,故為五畝也。
樹桑牆下,古者年五十,乃衣帛矣。
)(又鳥)豚狗彘之畜,無失其時,七十者可以食肉矣。
(言孕字不失時也。
七十不食肉不飽。
)百畝之田,勿奪其時,數口之家,可以無饑矣。
(一夫一婦,耕耨百畝。
百畝之田,不可以徭役奪其時功,則家給人足。
農夫上中下所食多少各有差,故總言數口之家也。
)謹庠序之教,申之以孝悌之義,頒白者不負戴于道路矣。
(庠序者,教化之宮也。
殷曰序,周曰庠。
謹教化,申重孝悌之義。
頒者,班也。
頭半白班班者也。
壯者daikao,心各安之,故頒者不負戴也。
)七十者衣帛食肉,黎民不饑不寒,然而不王者,未之有也。
(言百姓老稚溫飽,禮義行,積之可以緻王也。
孟子欲以風王何不行此,可以王天下,有率土之民,何但望民多于鄰國?)狗彘食人食而不知檢,塗有餓莩而不知發。
(言人君但養犬彘,使食人食,不知以法度檢斂也。
塗,道也。
餓死者曰莩。
《詩》曰:“莩有梅。
”莩,零落也。
道路之旁有餓死者,不知發倉廪以用赈救之也。
)人死,則曰:‘非我也,歲也。
’是何異于剌人而殺之,曰:‘非我也,兵也。
’(人死,謂餓疫死者也。
王政使然,而曰非我殺之,歲殺之也,此何以異于用兵殺人,而曰非我也,兵自殺之也。
)王無罪歲,斯天下之民至焉。
”(戒王無歸罪于歲,責己而改行,則天下之民皆可緻也。
○)
[疏]“梁惠王曰”至“民至焉”○正義曰:此章言王化之本,在于使民養生喪死之用足備,然後導之以禮義,責己矜窮,則斯民集矣。
王侯自稱曰寡,惠王與孟子曰:寡人之于國,盡其心而為民耳矣。
“耳矣”者,言至極也。
言河内兇荒,我則移徙民于河東之地
基本
文件
流程
错误
SQL
调试
- 请求信息 : 2026-02-12 12:42:23 HTTP/2.0 GET : https://zheca.com/info/52034/1123703_3.html
- 运行时间 : 0.118958s [ 吞吐率:8.41req/s ] 内存消耗:4,740.25kb 文件加载:93
- 查询信息 : 1 queries 0 writes
- 缓存信息 : 17 reads,0 writes
- /www/wwwroot/zheca.com/public/index.php ( 4.08 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/base.php ( 1.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Loader.php ( 12.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/composer/autoload_static.php ( 6.54 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Error.php ( 4.00 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/psr/log/Psr/Log/LoggerInterface.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Container.php ( 15.53 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/App.php ( 26.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Env.php ( 2.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Config.php ( 9.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/convention.php ( 11.74 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/tags.php ( 0.96 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Hook.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/common.php ( 37.88 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/helper.php ( 20.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/provider.php ( 0.62 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/app.php ( 8.05 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Env.php ( 1.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Facade.php ( 3.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cache.php ( 1.13 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/console.php ( 0.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cookie.php ( 1.11 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/database.php ( 2.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/log.php ( 1.22 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/middleware.php ( 0.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/session.php ( 1.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/template.php ( 1.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/trace.php ( 0.84 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 4.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-php72/bootstrap.php ( 1.41 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-intl-idn/bootstrap.php ( 2.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions.php ( 11.77 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions_include.php ( 0.15 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions.php ( 26.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 9.65 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Support/Helpers.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Helpers.php ( 1.81 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/helper.php ( 0.18 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Hook.php ( 1.46 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Db.php ( 7.67 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Lang.php ( 7.38 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Request.php ( 57.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Log.php ( 8.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/log/driver/File.php ( 8.95 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/lang/zh-cn.php ( 12.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/route/route.php ( 3.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Route.php ( 3.83 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Route.php ( 25.79 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Domain.php ( 7.07 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleGroup.php ( 16.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Rule.php ( 28.50 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleItem.php ( 8.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleName.php ( 3.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Config.php ( 1.52 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/Behavior/AppInit.php ( 1.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/dispatch/Module.php ( 5.21 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Dispatch.php ( 9.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Middleware.php ( 5.34 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cookie.php ( 7.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/View.php ( 5.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/view/driver/Think.php ( 6.12 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Template.php ( 47.31 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/template/driver/File.php ( 2.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Session.php ( 14.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Debug.php ( 7.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cache.php ( 3.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/driver/File.php ( 7.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/Driver.php ( 8.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Chapter.php ( 63.61 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Check.php ( 2.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Base.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Controller.php ( 7.48 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/traits/controller/Jump.php ( 4.76 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/model/BooksModule.php ( 40.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Model.php ( 27.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Attribute.php ( 17.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/RelationShip.php ( 19.82 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/ModelEvent.php ( 6.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/TimeStamp.php ( 2.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Conversion.php ( 7.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Connection.php ( 58.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/connector/Mysql.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/builder/Mysql.php ( 5.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Builder.php ( 36.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Query.php ( 104.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Cache.php ( 2.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Response.php ( 9.68 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/response/View.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/runtime/temp/3bd55e974fa579e25ffeec3951e1269c.php ( 4.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/debug/Html.php ( 4.02 KB )

0.119911s