既有作用怎麼可以說假?性空學采源說:“有部說:根境和合生識,雖沒有作者士夫,但在和合關系中,不能說沒有根境的自體作用:如眼識生起見色,雖另須光線等緣,但見色不能不說是眼根的作用;見他是青,而知道不是黃赤白,這也不能不說是境的作用,所以雖是和合,仍是一一法的自體作用”。
這種理論,有部認為是最有力的。
因此,衆賢論師在順正理論(卷第七)中強調的說:“謂有為法雖皆緣生,而不失于自定相用,故世尊說法從緣生,亦說地等有别相用,如地界等雖從緣生,而有如前堅等自相,亦有持等決定作業。
如是眼色及眼識等雖從緣生,而必應有種種差别決定相用,由此差别決定相用,眼唯名眼,非色非識,色唯名色,非識非眼,識唯名識,非眼非色”。
問題就發生在這諸法的相用上:有部認為諸法要有各别相用,方可成立諸法的因果差别,假定總别的作用完全沒有,不特差别因果無法建立,而且顯然有違世俗勝義的谛理!還有色蘊既是實有的,由四大四做組織成的五色根及五塵境,當然亦是實有的。
所以有部學者,不論怎樣,總要想出方法,維持他的十二處實有說。
最後,一論十八界的實有。
十八界,就是六根界、六境界、六識界。
他的假實,在學派中,如一般所知的有部、犢子、經部,乃至出入有部與經部之間的世親論師,一緻承認它是實有的,隻有很少為人注意的刹那論者,似乎主張它的非實,所以,這在部派之間,沒有多大诤論。
如俱舍及正理論中,先說根境色法的實有,接著就說十一色中,除了無表色,其餘的五根五境,在十二處中,即立為五根處與五境處的十處,如說眼處、色處等,在十八界中,即立為五根界與五境界的十界,如說眼界、色界等。
所以有部本此,認為十八界是實有的。
在解釋界義的時候,順正理論又有這樣的解說:“由此别應釋種族義:如雄黃等,展轉相望,體類不同,故名種族;如是眼等,展轉相望,體類不同,故名種族。
若爾!意界望于六識,無别體類應非别界!此難不然!所依能依體類别故”。
正由于體類差别,主張界是實有的有部,不得不堅定的說界是真實的。
還有,在建立十八界時,正理論中有這樣的話說:“如五識界,别有限等五界為依,第六意識無别所依,如離所緣識無起義,離依亦爾,識不得生,為成此依,故說意界。
如是所依、能依、境界,應知各六,界成十八”。
問題是這樣來的:小乘明諸識的生起,不立第七末那識,為意識生起的所依,而是以無間滅意為意界,作為第六意識生起的所依。
這末一來,六識即意,無有别體,豈不是界唯有十七或十二?為解答這難題,特就六識身轉謝過去立為意界。
如是根境識三各六,立為實有的十八界。
三經部系的假實說
在前叙說中,曾經說過,經部學者,對三科的看法,隻承認界是真實,至于五蘊與十二處,都是假有。
現在就對他的這一看法,作一簡略的叙述,好讓我們對于三科的假實,有更深一層的認識。
從部派思想史上去看,說五蘊是真實的,在各家各派中,隻有主張一切實有的有部及其兄弟行的犢子系。
不過客觀的說,蘊是實有的這一論題,在理論上是難以成立的。
因此,經部堅定的主張蘊非實有。
關于這,世親在俱舍論中,曾站在經部的立場,破斥蘊是實有說:“蘊應假有(宗);多實積集共所成故(因);如聚如我(喻)”。
要知蘊的是假是實,先當了知蘊的意義為何。
蘊是積聚義,這是每個佛教學者都這樣解說的。
然而凡是積聚的,決不是一樣東西,而是由許多東西集合成的,當不可說他有實自體,不特假有論者是這樣的看法,就是實有論者也如此承認的。
五蘊既以積聚為義,怎可說它是真實的?如有情的生命體,是由多實積集共所成的,所以我們說它沒有實在自體可得;蘊既如我那樣的積聚所成,當然如我一樣的是假非實。
這可說是明白的事實,根本無庸多所诤論的。
可是實有者的有部,卻不接受這論說,因而展開思想上的诤辯。
殊不知有部對于蘊義的解說,“忽視了總聚的本身”,所以假有論者,就針對著他的這點加以反擊說:蘊是聚義,而一一微決不可說聚,如果說微名蘊,不特有違契經說的“蘊是聚義”的聖教,而且還有自語相違的過失。
因為說蘊就不可說微,說做就不可說蘊,做是獨立的,蘊是聚集的,怎可從矛盾中去統一?所以說:“既是總聚,就該是假,正因為不是離開個别的人有人類,可見人類一名是假”。
經部師如此說蘊是假,可說旗幟非常明顯,理論亦極堅強有力。
因而“蘊是假有”的論題,我們可以獲得明确的理解。
而且經部的這一論說,我們還可這樣假定的說:經部的蘊假思想,是從大衆系的說假部推衍出來的。
有部說十二處實有,最大理由在于處有作用;現在經部師說,諸法的各有作用,固然是無可否認,但像你說的作用實有,卻不是我所能承認的。
因為諸法作用的産生,必有待于其他的因緣,沒有說是不藉他緣,而可自體發生作用的。
如眼見色,這當然是一種作用,但必須各種條件具備,然後其用乃顯,若說不待他緣,而眼自體能見,那應一切時一切處都有見用,事實既不如此,怎可說有實用?又如了别是識作用,若了别用就是其識,在理論上就有過患。
順正理論第二十五,叙述經部學者這一意見說:“汲上座言:契經中說,識是了者,此非勝義,是世俗說。
若是了者是識,亦應說為非識,謂若能了說名為識,不能了時應成非識,不應非識可立識名”。
不用說,有部學者是不肯接受這個論說,所以衆賢論師接著用種種理由反駁,說經部師的這種主張:“此唯率意,妄設虛言,都無正理及正教故”。
盡管有部堅固封著,硬要說處有實自性,但根識的無實作用,卻是世間明顯事實,所以俱舍舉經部師作有力的痛擊說:“如何共聚揸掣虛空子眼色等緣生于眼識,此等于見孰為能所?唯法因果,實無作用,為順世情,假興言說,眼名能見,識名能了,智者于中,不應封著一!能依能緣的認識作用,尚非實有,所依所緣的根境作用,自不可得。
經部師的十二處非實,可說就建立在這作用不可得上的。
因内六根與外六境的唯一任務,就是為心識的所依所緣,但能為所依所緣事,決非個别的極微所能勝任,而是要很多極做的和合才可,但和合了的東西,必然是無實自體。
順正理論第四叙述他的這一意見說:“此中上座作如足言:五識依緣俱非實有,極做一一不成所依所緣事故,衆緣和合方成所依所緣事故”。
衆緣所成的依緣,所以是假非實,問題還是在于各别的極做。
個别極做一一各住,如有依緣之用,和合也就有用,别住如果無用,和合自然亦無。
“如盲一一各住,無見色用,衆盲和集,見用亦無;如是極做一一各住,無依緣用,衆各和集,此用亦無。
故處是假,唯界是實”。
是以不論怎樣,經部總不承認處是實有的。
處假,不特在理論上可以獲得明證,就是在聖教上也可獲得證明。
如有經說:“佛告鄉間諸聖弟子!汝等今者應如是學:諸有過去、未來、現在眼所識色,此中都無常性恒性,皆是虛僞妄失之法”。
客觀的境界,如果是實有,以聖智觀察,不應“皆是虛僞妄失之法”,如在聖智觀察下,成為“虛僞妄失之法”,即可證知它的無實性。
所緣的境界如此,所依根的非實亦然。
所緣境的非實,順正理論卷第二六對經部師說,亦有這樣的介紹:“謂上座言:五根所發識,唯緣世俗有,無分别故,猶如明鏡照衆色像”。
如一面光明的鏡子,有什麼照什麼,不會對它起分别的。
當知五根所發的五識,緣于所緣的境界時,隻是一種當下的直覺,并不能對之計度分别,因前五識隻有自性分别,沒有随念與計度的兩種分别,所以所緣的境界,隻是世俗的假有,不是自相真實有。
所以說十二處是假有。
所緣境的非實有,現在舉兩個事實說明如下:
一、苦樂随心不同:我們所認識的對象,知道它的是假非實,可從我們情緒感受方面加以顯示。
當你認識一個境界時,覺得它的是苦是樂,并不是客觀境界的本身如此,而足從自己内心感受不同而來。
婆沙論中對這引用經部學者的譬喻說:如一個容貌美麗而又衣飾華貴的女子,出現在一個大衆的集會中,
基本
文件
流程
错误
SQL
调试
- 请求信息 : 2026-02-12 08:06:48 HTTP/2.0 GET : https://zheca.com/info/52047/1123834_3.html
- 运行时间 : 0.137899s [ 吞吐率:7.25req/s ] 内存消耗:4,744.66kb 文件加载:93
- 查询信息 : 1 queries 0 writes
- 缓存信息 : 17 reads,0 writes
- /www/wwwroot/zheca.com/public/index.php ( 4.08 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/base.php ( 1.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Loader.php ( 12.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/composer/autoload_static.php ( 6.54 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Error.php ( 4.00 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/psr/log/Psr/Log/LoggerInterface.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Container.php ( 15.53 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/App.php ( 26.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Env.php ( 2.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Config.php ( 9.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/convention.php ( 11.74 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/tags.php ( 0.96 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Hook.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/common.php ( 37.88 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/helper.php ( 20.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/provider.php ( 0.62 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/app.php ( 8.05 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Env.php ( 1.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Facade.php ( 3.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cache.php ( 1.13 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/console.php ( 0.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cookie.php ( 1.11 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/database.php ( 2.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/log.php ( 1.22 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/middleware.php ( 0.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/session.php ( 1.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/template.php ( 1.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/trace.php ( 0.84 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 4.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-php72/bootstrap.php ( 1.41 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-intl-idn/bootstrap.php ( 2.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions.php ( 11.77 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions_include.php ( 0.15 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions.php ( 26.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 9.65 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Support/Helpers.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Helpers.php ( 1.81 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/helper.php ( 0.18 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Hook.php ( 1.46 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Db.php ( 7.67 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Lang.php ( 7.38 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Request.php ( 57.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Log.php ( 8.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/log/driver/File.php ( 8.95 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/lang/zh-cn.php ( 12.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/route/route.php ( 3.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Route.php ( 3.83 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Route.php ( 25.79 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Domain.php ( 7.07 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleGroup.php ( 16.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Rule.php ( 28.50 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleItem.php ( 8.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleName.php ( 3.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Config.php ( 1.52 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/Behavior/AppInit.php ( 1.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/dispatch/Module.php ( 5.21 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Dispatch.php ( 9.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Middleware.php ( 5.34 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cookie.php ( 7.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/View.php ( 5.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/view/driver/Think.php ( 6.12 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Template.php ( 47.31 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/template/driver/File.php ( 2.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Session.php ( 14.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Debug.php ( 7.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cache.php ( 3.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/driver/File.php ( 7.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/Driver.php ( 8.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Chapter.php ( 63.61 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Check.php ( 2.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Base.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Controller.php ( 7.48 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/traits/controller/Jump.php ( 4.76 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/model/BooksModule.php ( 40.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Model.php ( 27.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Attribute.php ( 17.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/RelationShip.php ( 19.82 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/ModelEvent.php ( 6.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/TimeStamp.php ( 2.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Conversion.php ( 7.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Connection.php ( 58.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/connector/Mysql.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/builder/Mysql.php ( 5.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Builder.php ( 36.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Query.php ( 104.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Cache.php ( 2.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Response.php ( 9.68 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/response/View.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/runtime/temp/3bd55e974fa579e25ffeec3951e1269c.php ( 4.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/debug/Html.php ( 4.02 KB )

0.138810s