前面說,若識外沒有實境,小乘與外道舉了四個難,說有四個事情不能成立,而論主一一加以破除,說也能成立。
但是這隻是可能成立,并不是必定成立。
就是說,唯識的道理隻是可能,未必一定。
所以,接下來要安立唯識決定之理。
從哪裡下手?從極微下手。
這個客觀的外境,分析到最小就是極微。
極微到底存不存在?不存在!那就是沒有外境。
戊四 返破外人,外境非實有,故知唯有識
己一 小乘等因前起問
述曰:第一段中,自下第四,返破他宗,外境非實有,證知唯有識。
于中有三:初小乘等因前起問;次舉頌下,論主正破;後已辨極微非一實下,結歸唯識。
此即初也。
論曰:複雲何知佛依如是密意趣,說有色等處,
述曰:先牒大乘前所說意,後方申難。
論主前說:依生無我者,佛說色等十。
今牒之:雲何知如是密意說有色等處?
「第一段中,此下第四,返破他宗」,前面是小乘、外道向唯識宗進攻,進攻的武器(四個問難)已被打破;現在是唯識宗反攻,要把外道所執的實在有的外境徹底破掉。
「外境非實有,證知唯有識」,把「外境實在有」的見解破掉,證明一切隻有識,并沒有客觀的那些外境。
這是進一步破小乘和外道的宗。
「于中有三」,分三科。
「初小乘等因前起問」,開始是外邊的人針對前面的道理再來問難。
「次舉頌下,論主正破」,下邊舉一個頌,論主正破他們外境實有的執著;「後已辨極微非一實下,結歸唯識」,最後來個總結:既然客觀外境是沒有的,那麼一切法決定是唯識。
現在是第一科,外人的提問,「複雲何知佛依如是密意趣,說有色等處」,你說佛說色等十處的密意是講唯識,你怎麼知道佛的密意是要講唯識呢?
「先牒大乘前所說意,後方申難」,對方先引唯識教前面說的話,然後追問,你怎麼知道的?「論主前說:依生無我者,佛說色等十。
今牒之:雲何知如是密意說有色等處?」前面論主說了幾個道理,對于能了悟補特伽羅無我的人,佛跟他說色等十處的教,令他悟入補特伽羅無我的道理,那麼,這個你怎麼知道的?他問,「今牒之:雲何知如是密意說有色等處?」佛的密意是唯識,你怎麼知道的?
我們學法,不能亂安。
佛的密意,前面講了《攝大乘論》四種密意,我們不要亂安,「喔,這個我這麼說是别義,這個又是别時,表面上是這麼說,實際意思……」你是依自己的想法猜測佛的密意,這個又是錯了,不能亂安的。
所以這裡他們小乘外道問:你怎麼知道佛是這麼說的呢?是不是你亂安的?
述曰:自下外人正為征問。
論曰:非别實有色等外法,為色等識各别境耶?
述曰:非離于識别有實體色等外法,為色等識各别境耶?其眼等識緣色等故,變似色等,名色等識;非說色等,名色等識。
「非别實有色等外法,為色等識各别境耶」,「各别境」就是眼識緣色、耳識緣聲乃至意識了法,各别各别的境。
照你的說法,這些色等外法(色聲香味觸)不是實有的,可為什麼那些色等外法不是實有的,而為各别識的所緣境?
「非離于識别有實體色等外法,為色等識各别境耶」,照你們說,外邊實在的色聲香味觸這些法是沒有的,眼識、耳識、鼻識等等各别所緣的境是沒有的,為什麼沒有?
「其眼等識緣色等故,變似色等,名色等識」,什麼叫「色等識」?「其眼等識」,眼耳鼻舌身意,先說眼識,眼識緣色的時候,「變似色」,相分是跟色一樣的,見分也有它的行相,這個叫色識,那麼耳識是聲識,鼻識是香識,因為它變似色、變似聲、變似香……「非說色等,名色等識」,并不是說「色等」叫「色等識」。
什麼叫色等識,辯這一些名相。
色等識是見分,是能緣的;外面的色等法,是所緣境。
己二 論主正破
述曰:自下第二,論主正破,合有五頌。
于中有三:初之一頌,合破小乘、外道二種;次有三頌,正破小乘;後有一頌,正破外道,設破小乘。
頌曰:以彼境非一,亦非多極微,又非和合等,極微不成故。
述曰:此即初也。
就初頌中,第一句破外道,下三句破小乘;破小乘中,第一句破古薩婆多毗婆沙師,下二句破經部及新薩婆多順正理師。
又非和合等,立宗;極微不成故,立因。
驗此兼破極微、和集。
此唯識論,世親年邁,正理論後,方始作也,至下當知。
「自下第二,論主正破,合有五頌」,一共有五個頌來破他。
「于中有三」,分三科:第一個頌,「合破小乘、外道二種」;中間三個頌,「正破小乘」;「後有一頌,正破外道,設破小乘」,正面是破外道,「設破小乘」,設想小乘可能還有這些問難,也兼帶地把它破掉,叫「設破」,意思是假設他有這些設想,也可以把它破掉。
一共是五個頌。
庚一 總非
述曰:下論主破。
破中有二:初總非,後别破。
論曰:此證不成。
述曰:此總非也。
外人設問:雲何不成?
先是總的否定,然後分别地詳細解釋。
「外人設問:雲何不成?」假設外人問,為什麼不成立,世親菩薩接着解釋。
頌曰:
現覺如夢等,已起現覺時,見及境已無,甯許有現量?
述曰:第一句述正理,顯難外境實有不成;下三句破外宗,明無現覺,成無外境。
然舊論本,遂分二段,前後别明。
其此頌中,初句易解,至下當知。
頌文是說,你所說的「我看到顔色,聽到聲音」等等,并不是現量。
這是破他們「現量看到的東西決定是有」的說法。
你說的這些已經不是現量,那麼外境不是一定有的。
「第一句述正理因,顯難外境實有不成」,你說外境一定實有,我用第一句比喻證明你這話不對頭。
「現覺如夢等」,你做夢的時候也看到顔色、也聽到聲音,但是你看到的顔色、聽到的聲音并不是實在的。
為什麼你一定要執著現在醒着的時候看到的顔色、聽到的聲音等等是實在的呢?夢裡邊同樣聽到、看到,那是不實在,夢境是假的,你怎麼能決定說現在感覺到的外境是實在的?「顯難外境實有不成」,你說這個「外境實有」不成立。
「下三句破外宗」,頌的後三句破外人的主張,「明無現覺」,你們根本沒有現量,「成無外境」,既然沒有現覺,怎麼成立外境?不能成立!
「然舊論本,遂分二段,前後别明」,舊的論分兩段。
「其此頌中,初句易解,至下當知」,這個頌裡邊,第一句很容易解,下面就會知道。
上一句引喻破經部。
下三句中,略破二類:初破正量部等非刹那論;後破一切有等刹那論者。
謂已起現覺時,其見已無,甯許有現量,破正量部等。
謂已起現覺時,其見及境已無,甯許有現量,破薩婆多等。
大衆部等宗計不同,亦應叙破,如薩婆多。
第三句中,言及字者,即相違釋,意顯有二難,至下當知。
「上一句引喻破經部」,第一句「現覺如夢等」引一個「如夢」的比喻破經部的說法。
「下三句中,略破二類」,後面三句破其他兩種說法。
二乘裡邊有兩種說法:一是正量部,認為心王心所是不斷地變化的,而外面的色境不是刹那生滅,可以一期生滅,他們不是刹那論者;二是有部,他們是刹那論者,認為即便是外境,也是刹那生滅。
正量部認為,外境并不是刹那生滅,而是一期生滅。
一期生滅是可以住一段時間的,比如說這個桌子很多年之後纔壞掉。
造好的時候是生,壞掉的時候是滅,中間是維持不動的。
而有部認為,即使現在這個桌子看起來還是新的,但是刹那生滅,前後相續,前面的跟後面的差了一點點。
如果它前後沒有相似相續的變化,那麼它最後的滅壞,怎麼會發生呢?突然之間就滅掉了?沒有那個話!它是慢慢、慢慢地壞滅的,隻是這個變化非常慢,我們看不出來罷了。
這是對外境,有正量部的「一期生滅」、有部的「刹那生滅」兩種說法。
所以這兩種都要破。
「初破正量部等非刹那論」,先破正量部的外境非刹那生滅論;「後破一切有等刹那論者」,再破有部的刹那生滅。
「謂已起現量覺時,其見已無,甯許有現量?破正量部等」,你起現覺的時候,你說「我看到青顔色」的這個時候,你看青顔色的那個見早就沒有了,怎麼還說是現量呢?這是破正量部。
「謂已起現覺時,其見及境已無,甯許有現量,破薩婆多等」,已起現覺的時候,你說「我看到青顔色」,說這個話、現起這個念頭的時候,能見青顔色的識已經沒有了,所見的青色的境也已經沒有了,你怎麼還說是現量呢?這是破薩婆多部。
正量部承認心是刹那生滅的,能覺的心是沒有了,但是他們認為境還存在,沒有動;而有部認為,連外境也是刹那生滅的。
論主破說,既然刹那生滅,前一刹那的境已經變掉,後一刹那也已不是前一刹那,那不是現量。
能量的見、所量的境都已經沒有了,怎麼還叫現量呢?把他們都破了。
「大衆部等宗計不同,亦應叙破,如薩婆多」,大衆部的說法不一樣,那麼也應當破,跟薩婆多同樣的,差不多。
「第三句中,言及字者,即相違釋」,「見及境已無」裡邊有個「及」字。
他講得很仔細,是六離合釋裡的相違釋。
「見及境」,見是見,境是境,兩個東西不相幹。
「意顯有二難」,一是對正量部,一是對薩婆多部。
「至下當知」,下面還要慢慢分析。
論曰:如夢等時,雖無外境,而亦得有如是現覺。
述曰:先釋初句。
今解初中如夢等字,能成喻法。
等者,等取眩翳目等,緣見發蠅等。
此等諸位,經部及大乘,彼此共許外境非有,故以為喻。
如夢等中,雖無離心外實境界,而彼言謂我見是事,聞是事等,起此現覺。
下合法顯。
「如夢等時,雖無外境,而亦得
基本
文件
流程
错误
SQL
调试
- 请求信息 : 2026-02-04 09:48:55 HTTP/2.0 GET : https://zheca.com/info/52093/1124305.html
- 运行时间 : 0.159217s [ 吞吐率:6.28req/s ] 内存消耗:4,753.35kb 文件加载:93
- 查询信息 : 1 queries 0 writes
- 缓存信息 : 17 reads,0 writes
- /www/wwwroot/zheca.com/public/index.php ( 4.08 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/base.php ( 1.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Loader.php ( 12.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/composer/autoload_static.php ( 6.54 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Error.php ( 4.00 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/psr/log/Psr/Log/LoggerInterface.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Container.php ( 15.53 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/App.php ( 26.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Env.php ( 2.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Config.php ( 9.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/convention.php ( 11.74 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/tags.php ( 0.96 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Hook.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/common.php ( 37.88 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/helper.php ( 20.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/provider.php ( 0.62 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/app.php ( 8.05 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Env.php ( 1.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Facade.php ( 3.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cache.php ( 1.13 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/console.php ( 0.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cookie.php ( 1.11 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/database.php ( 2.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/log.php ( 1.22 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/middleware.php ( 0.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/session.php ( 1.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/template.php ( 1.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/trace.php ( 0.84 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 4.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-php72/bootstrap.php ( 1.41 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-intl-idn/bootstrap.php ( 2.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions.php ( 11.77 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions_include.php ( 0.15 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions.php ( 26.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 9.65 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Support/Helpers.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Helpers.php ( 1.81 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/helper.php ( 0.18 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Hook.php ( 1.46 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Db.php ( 7.67 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Lang.php ( 7.38 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Request.php ( 57.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Log.php ( 8.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/log/driver/File.php ( 8.95 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/lang/zh-cn.php ( 12.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/route/route.php ( 3.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Route.php ( 3.83 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Route.php ( 25.79 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Domain.php ( 7.07 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleGroup.php ( 16.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Rule.php ( 28.50 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleItem.php ( 8.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleName.php ( 3.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Config.php ( 1.52 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/Behavior/AppInit.php ( 1.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/dispatch/Module.php ( 5.21 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Dispatch.php ( 9.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Middleware.php ( 5.34 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cookie.php ( 7.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/View.php ( 5.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/view/driver/Think.php ( 6.12 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Template.php ( 47.31 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/template/driver/File.php ( 2.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Session.php ( 14.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Debug.php ( 7.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cache.php ( 3.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/driver/File.php ( 7.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/Driver.php ( 8.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Chapter.php ( 63.61 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Check.php ( 2.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Base.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Controller.php ( 7.48 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/traits/controller/Jump.php ( 4.76 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/model/BooksModule.php ( 40.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Model.php ( 27.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Attribute.php ( 17.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/RelationShip.php ( 19.82 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/ModelEvent.php ( 6.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/TimeStamp.php ( 2.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Conversion.php ( 7.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Connection.php ( 58.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/connector/Mysql.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/builder/Mysql.php ( 5.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Builder.php ( 36.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Query.php ( 104.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Cache.php ( 2.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Response.php ( 9.68 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/response/View.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/runtime/temp/3bd55e974fa579e25ffeec3951e1269c.php ( 4.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/debug/Html.php ( 4.02 KB )

0.159901s