若涅槃真的無有實體,怎麼可以說是聖谛所攝?因為無體的東西,說它是妄固然不可以,說它是谛亦是要不得,無體怎可名谛名妄于是以不能不承認涅槃實有其體的。
涅槃雖然不如色受等有體可得,亦複不如眼耳等有用可得,但它有它不同的體用,是我們所不可不知的。
色等或眼等的體用,依自相續的身心而有,是極粗顯而易于了知的,所以一般人們了知什麼是體,什麼是用。
可是涅槃的體用,不是依于相續的身心有,是極幽隐而難以了知的,普通人決不可能體會,必須要具精勤勝觀行者,修所成慧正現在前的時候,方能證得涅槃的真實體用。
由于這是自己所親切體驗到的,所以到了出觀以後,很自然的這樣說道:奮哉!奇哉!涅槃原來是這樣的滅靜妙離。
假定涅槃沒有真實體用,其觀行者出觀,怎會說出這話?
同時應知相即是體,涅槃既有滅靜妙離的四相,其體是有當然成立,如說涅槃真實無體,怎麼會有滅等四相?承認有滅靜等四相,就不能不承認涅槃有體,這可說是最淺顯的道理,任何人都能想像得知的。
如青黃赤白等的顔色,為諸盲者之所不見的,可是不能因為盲者不見,就說明眼的人亦不見色,假定有人這樣講的話,必為智者之所取笑。
進一步說,不論佛法行者知與不知,隻要承認涅槃可名為有,就得承認涅槃自體不是沒有,因為離有實物,所謂有之為有,是不能成立的。
這末這來,涅槃有其真實自體,不容吾人有所懷疑的。
有部雖由依身的有無而分兩種涅槃,且說涅槃是有其真實自體的,但從有部分出的犢子部,依于婆沙論卷第二的介紹,則說學、無學、非學非無學的三種涅槃。
他們這樣将有學所得離系及異生所得的離系(非學非無學的有漏法),亦說為涅槃,這無異是将涅槃的内容加以擴大,與有部所說的涅槃自有出入。
婆沙三三說:“有作是說:涅槃有學、有無學、有非學非無學,如犢子部。
彼作是說:涅槃自性有三種相:一、學,二、無學,三、非學非無學”。
如有學聖者斷其所斷的煩惱,獲得涅槃的觸證,是為有學涅槃。
若無學聖者将所當斷的煩惱斷盡,獲得涅槃的觸證,是為無學涅槃。
設諸異生有漏得諸結斷而離系,得獲涅槃的觸證,是為非學非無學涅槃。
分别論者“說涅槃有三種:謂學者常是學,無學者常是無學,非學非無學者常是非學非無學”。
此說與犢子說極為相近。
有部對這說法,當然是不同意,因為相即是體,不論怎麼說,一法絕對不可說有三種體的,怎麼可說涅槃三種便有三相?所以有部堅定的認為:涅槃但應說為非學非無學,不可說為學及無學。
婆沙三三叙有部說:“謂于此論無倒義中,但應說言涅槃唯是非學非無學,性相常住無變易坡”。
不過在思想發展中,涅槃内容的擴大,亦不無有其理由。
四上座系的解脫說
講了有部系的解脫後,接著應講大衆分别說系的解脫說。
但因他們傳來的思想理論不多,沒有相當可靠的資料以為叙說,且上座系的解脫說,近于大衆分别說系的解脫說,所以現在就來看上座系對這問題的說法。
大衆分别說系的見解,雖有點近于上座系,但不能說不稍有出入。
印順論師說:“大衆分别說系側重在理性空義,譬喻者卻在常識法相的不生上面說明涅槃非有。
重事相而忽略理性,雖主張無體,反而接近了薩婆多部”。
雖這樣說,但因譬喻者認為擇滅非實有,不能不說他與有部還是不同調的。
上座學者如何宣說涅槃無體?他們所說涅槃,是約未來世的煩惱及生死大苦的畢竟不生而安立的。
順正理論卷第十七介紹他的意見說:“汝宗(上座譬喻師)唯說煩惱所依相續轉變,名煩惱種,及說煩惱畢竟不生,名為涅槃”。
又說:“以修道力,能滅未生未來随眠及生種子,由種滅故,合未來世惑苦不生,名為涅槃”。
又說:“由得對洽,證得當起煩惱後有畢竟相違所依身故,名得涅槃”。
這都明顯的指出涅槃并沒有另外一個什麼自體,而是煩惱及苦不生的當下,就是聖者所要證得的涅槃,如認為有個實體涅槃為聖者所證,那是錯誤而不合理的。
關于這熙,印順論師有很好的解釋說:“煩惱決定不生曰涅槃。
所說的煩惱,不像有部的三世實有,是在有情六處中的煩惱功能。
現在智慧現前,使煩惱功能不再潛動,決定不再生起煩惱,身心得到清淨,叫做得涅槃。
所以,譬喻者說的涅槃,專在煩惱的不生上安立,不是另有實體可得。
後來,大乘常用破瓶的譬喻說明這思想:如說破瓶,是在完整瓶上的否定上說,不是另有一種叫“破”的實在東西。
所以經部說的擇滅非實有,純粹從消極面,在事相的否定上說,幾乎沒有接觸到理性。
他們思想與大乘空宗的距離,就在這一點”。
這是值得特别注意的。
但為佛法宗綱的四谛說,明顯的說有一個滅谛,而谛的通常解釋,是真實不虛的意思,是則有滅,不但是無可否認的事實,而且佛亦常說:“此是滅,汝應證”。
涅槃如真體性非有,豈不與這些所說相違?且有部說涅槃有體又如何通?順正理論卷第十七表示他的意見說:“我(譬喻者)亦不說全無涅槃,但應如我所說而有。
如說此聲有先非有,有後非有;不可非有說為有故,有義得成。
說有無為,應知亦爾。
有雖非有而可稱歎,故諸災橫畢竟非有名為涅槃。
此于一切有非有中,最為殊勝,為合衆生深生欣樂,故應稱歎”。
這可說是佛陀顯示最高境界的方便。
衆生的生死是現實的存在,誰都無法可予以否認的,但生死大苦寂滅後所體驗到的涅槃,如亦認為有它的實體,那就沒有真正的證覺到涅槃,因為涅槃是空寂的,有什麼涅槃體可說?印順論師對這又說:“涅槃是依現實生死之否定而建立的;從生死實事之有,到涅槃之減,經過的這同事情不能說沒有。
等到生死不起,一切歸無,當然不會再有涅槃的實體。
總之,涅槃本是在否定煩惱生死之實事上建立的,它是湛然常寂的理性,在自己内心澄寂的直覺上所體驗到的境地”
基本
文件
流程
错误
SQL
调试
- 请求信息 : 2026-02-12 11:09:18 HTTP/2.0 GET : https://zheca.com/info/52047/1123820_4.html
- 运行时间 : 0.117015s [ 吞吐率:8.55req/s ] 内存消耗:4,739.22kb 文件加载:93
- 查询信息 : 1 queries 0 writes
- 缓存信息 : 17 reads,0 writes
- /www/wwwroot/zheca.com/public/index.php ( 4.08 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/base.php ( 1.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Loader.php ( 12.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/composer/autoload_static.php ( 6.54 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Error.php ( 4.00 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/psr/log/Psr/Log/LoggerInterface.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Container.php ( 15.53 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/App.php ( 26.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Env.php ( 2.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Config.php ( 9.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/convention.php ( 11.74 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/tags.php ( 0.96 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Hook.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/common.php ( 37.88 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/helper.php ( 20.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/provider.php ( 0.62 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/app.php ( 8.05 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Env.php ( 1.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Facade.php ( 3.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cache.php ( 1.13 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/console.php ( 0.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/cookie.php ( 1.11 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/database.php ( 2.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/log.php ( 1.22 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/middleware.php ( 0.85 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/session.php ( 1.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/template.php ( 1.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/config/trace.php ( 0.84 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 4.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-php72/bootstrap.php ( 1.41 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/symfony/polyfill-intl-idn/bootstrap.php ( 2.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/ralouphie/getallheaders/src/getallheaders.php ( 1.60 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/promises/src/functions.php ( 11.77 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions_include.php ( 0.15 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/psr7/src/functions.php ( 26.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions_include.php ( 0.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/guzzlehttp/guzzle/src/functions.php ( 9.65 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Support/Helpers.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/overtrue/wechat/src/Kernel/Helpers.php ( 1.81 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/helper.php ( 0.18 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Hook.php ( 1.46 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Db.php ( 7.67 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Lang.php ( 7.38 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Request.php ( 57.17 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Log.php ( 8.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/log/driver/File.php ( 8.95 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/lang/zh-cn.php ( 12.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/route/route.php ( 3.16 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Route.php ( 3.83 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Route.php ( 25.79 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Domain.php ( 7.07 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleGroup.php ( 16.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Rule.php ( 28.50 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleItem.php ( 8.69 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/RuleName.php ( 3.92 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Config.php ( 1.52 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/vendor/naixiaoxin/think-wechat/src/Behavior/AppInit.php ( 1.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/dispatch/Module.php ( 5.21 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/route/Dispatch.php ( 9.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Middleware.php ( 5.34 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cookie.php ( 7.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/View.php ( 5.71 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/view/driver/Think.php ( 6.12 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Template.php ( 47.31 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/template/driver/File.php ( 2.29 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Session.php ( 14.35 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Debug.php ( 7.57 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Cache.php ( 3.27 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/driver/File.php ( 7.91 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/cache/Driver.php ( 8.70 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Chapter.php ( 63.61 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Check.php ( 2.03 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/controller/Base.php ( 2.97 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Controller.php ( 7.48 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/traits/controller/Jump.php ( 4.76 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/application/index/model/BooksModule.php ( 40.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Model.php ( 27.26 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Attribute.php ( 17.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/RelationShip.php ( 19.82 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/ModelEvent.php ( 6.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/TimeStamp.php ( 2.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/model/concern/Conversion.php ( 7.49 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Connection.php ( 58.94 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/connector/Mysql.php ( 5.58 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/builder/Mysql.php ( 5.51 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Builder.php ( 36.45 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/db/Query.php ( 104.44 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/facade/Cache.php ( 2.06 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/Response.php ( 9.68 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/response/View.php ( 2.28 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/runtime/temp/3bd55e974fa579e25ffeec3951e1269c.php ( 4.04 KB )
- /www/wwwroot/zheca.com/thinkphp/library/think/debug/Html.php ( 4.02 KB )

0.117996s